alan turing ve icatları, hayatı
alan turing ve icatları, hayatı

Alan Turing

Alan Turing 20. yüzyılın en büyük matematikçilerinden biridir ve bilgisayar bilimlerinin, yapay zekanın babası sayılır fakat buna rağmen çoğumuzun çok geç duyduğu ya da belki de hiç duymadığı bir isimdir.

  • Doğum Tarihi‎: ‎23 Haziran 1912
  • Doğum Yeri‎: ‎Londra, İngiltere
  • Ölüm Tarihi‎: ‎7 Haziran 1954
  • Ölüm Yeri‎: ‎Wilmslow, İngiltere
Bir insan düşünün ki, 2. Dünya Savaşı’nın seyrini değiştirecek bir buluşa imza atmış, binlerce insanın yaşamını kurtarmış, Avrupa’yı sürekli Nazi işgalinden korumuş. Hatta aynı adam bugün hepimizi elinin altındaki bilgisayarların ve yapay zekanın temellerini atan “Alan Turing” kimdir?

23 Haziran 1912’de Londra’da dünyaya gelen “Alan Mathison Turing”, Britanya Hindistan koloni idaresinde devlet memuru olarak çalışan bir babanın 2. oğludur.

Daha ilkokul yıllarında üstün zekası ile yaşıtlarından ayrılan “Alan Turing” 14 yaşındayken çok pahalı bir özel okula bursla kayıt olur ve evine yaklaşık 60 km olan okula her gün bisikletle gider.

AlanTuring kimdir

Çok genç yaşlarda olmasına rağmen okul dışında matematiksel problemler ile ilgilenmiş, özellikle türev ve integral üzerine yoğunlaşmıştır.

Daha 16 yaşındayken karşılaştığı Albert Einstein çalışmalarına üzerine yoğunlaşarak Einstein’in Newton haraket teorilerini ve kanunlarını eleştirmenlerini kendi yaptığı çalışmaları ile yeniden çıkarmıştır.

Turing’in matematik alanındaki ilgilisi ve bilgisi üniversitede Cambridge Kings Kolej’ine gitmesine sebep olmuştur ve bu okuldan üstün bir derecede diploma alarak bitirmiştir.

Üniversite bitirme tezi olan merkezi limit teoremi sayesinde Kolejin akademik üyesi seçilmiştir.

İlerleyen yıllarda Princeton Üniversitesi’nde de çalışan ve buradan felsefe doktoru unvanını alan Turing Cambridge’ye dönerek matematik ve kriptoloji alanında çalışmalarına devam etmiştir.

Alan turing kimdir gorsel

Kriptoloji alanında İngiliz hükümetinin çok gizli birimlerinde çalışan Alan Turing 7 haziran 1954’te temizlikçisi tarafından evinde ölü bulunmuştur.

Öldüğünde yatağının kenarında bir ısırık aldığı bir elma bulunmuş ve daha sonra elmanın siyanürlü olduğu ortaya çıkmıştır.

Halka intihar ettiği açıklansa da devletin çok gizli birimlerinde çalıştığı için İngiliz istihbarat servisi tarafından öldürüldüğü ve intihar süsü verilmiş olabileceği iddiaları konuşulmaktadır.

Herşeye rağmen 2012 yılında İngiliz Hükümeti “Alan Turing |”’den özür dileyerek doğumunun 100. Yılı olan 2012’yi Alan Turing yılı olarak ilan etmiş ve tüm dünyada 2012 yılı Alan Turing yılı olarak çeşitli etkinlikler ile kutlanmıştır.

Ayrıca bir ısırık alınmış bu elma şu anda dünyanın en değerli markası olan Apple’ın logosuna ilham kaynağı olduğu ve Steve Jobs’un Alan Turing’e bir saygı göstergesi olarak bu logoyu tercih ettiği söylense de Aktör Stephen Fry bir keresinde Steve Jobs’a meşhur logonun Turing’e ithafen mi tasarlandığını sorduğunda, Jobs şu şekilde yanıtladı: “Tanrım, keşke öyle olsaydı.”

Alan Turing’in Matematik Alanında Çalışmaları

“Alan Turing”, 1931’de öğrenci olarak girdiği Cambridge Kings Koleji’nde merkezi limit teoremi üzerine bir tez hazırlamıştır. Bu teoreme göre büyük bir sayıda olan bağımsız ve aynı dağılım gösteren rassal değişkenlerin aritmetik ortalamasının, yaklaşık olarak normal dağılım gösterdiğini ifade eden bir teoremdir.

Turing’in 1936’da yayımladığı Hesaplanabilir Sayılar: Karar Verme Probleminin bir Uygulaması adlı makalesinde, Turing makineleri olarak adlandırılan ispat ortaya atmıştır. Turing makineleri, karmaşık matematiksel hesapların belli bir düzenek tarafından çözülmesini sağlayan hesap makinesidir.

Ayrıca 1938’de Princeton Üniversitesi İleri Etütler Enstitüsü’nde Alonzo Church ile beraber çalışan Turing soyut matematik çalışmalarını ve kriptoloji çalışmalarını devam ettirdi. Dört aşamalı elektro-mekanik ikili çarpma makinasının üç aşamasını da tamamlayıp bitirdi.

Alan Turing Kriptanaliz

İkinci Dünya Savaşı’na da etkisi ve katkısı olan Alan Turing, Alman şifrelerini kırmak için çalışmış, Polonya Şifre Bürosu ve İngiliz Hükümet Kod ve Şifre Okulu’nda görev almıştır.

Almanlar tarafından gizli mesajların şifrelenmesi ve tekrar çözülmesi amacı ile kullanılan bir şifre makinesi olan Enigma makinesinin çözümünde çalışan “Alan Turing”, İkinci Dünya Savaşı’nda Almanya’nın çözülmesinde büyük etkisi vardır.

Matematikçi Gordon Welchman’ın önerilerini de dikkate alan Turing, Enigma’yı hızlı kırmaya yardımcı olacak korumalı mesaj trafiğine saldırmada en önemli ve tek tam otomatikleştirilmiş kod kırma makinası olan Bombe Enigma’yı geliştirdi.

Bilgisayar Biliminin Temelleri ve Alan Turing Testi

1946’da ilk program hafızalı bilgisayarın detaylı tasarımının makalesini hazırlayan “Turing“, ACE yani Otomatik Bilgisayar Motoru tasarımı için Ulusal Fizik Laboratuvarı’nda çalıştı ve 1950’de de ilk programını gerçekleştirdi.

Manchester Üniversitesi’nde bilgisayar laboratuvarında çalışan ve ilk gerçek bilgisayarlardan olan Manchester Mark 1 yazılımın hazırlayan Turing, bir yandan da yapay zeka ve makine zekası üzerine çalışmalara başladı. Çalışmalarının sonucunda bugün Turing Testi olarak da adlandırılan, bir makinanın insan seviyesinde ve zeki olduğunu gösteren test ortaya çıktı.

Bilgisayar için satranç programı da tasarlayan “Alan Turing”, bilgisayarı gerçek insanlarla test etmiş ve başarılı olmuştur. Matematiksel biyoloji alanında da ölümüne kadar özellikle morfogenez üzerine çalışmalar yapmış ve Morfogenezin Kimyasal Temeli adlı makale yayımlamıştır.


Not: Buradan sonraki içerik, Prof. Dr. Ural Akbulut
ODTÜ Kimya Bölümü – makalesinden alınmıştır.

Alan Turing Makinesi Nedir?

Doktorasını ABD’de Princeton Üniversitesi’nde 1938’de alan Turing Londra’ya döndü. Bletchley Park’ta ENIGMA’nın şifresini çözmek için
çalıştı.

ilk-bilgisayar-alan-turing-ayakta-gorseli
Alan Turing

Telsiz konuşmalarını şifreleyen sistemi geliştirdi. Savaştan sonra İngiltere’nin ACE (Automatic Computing Engine) adlı bilgisayar projesinde
çalıştı. “Hesaplanabilir Sayılar” konulu makalesinde sanal bir bilgisayarın nasıl problem çözeceğini 1936’da açıklamıştı.

Turing, 1950’de “Hesaplama Makinesi ve Zeka” adlı bir makale yayınlayarak makine ve zeka konusuna açıklık getirdi. Ardından, onun sanal makinesine takılan Turing Makinesi adı yaygınlaştı.

Turing, herhangi bir matematiksel problemin, şayet bir algoritma ile temsil edilebilirse Turing Makinesi ile çözülebileceğini ispatladı. Sanal bilgisayarda sonsuz uzunlukta bir şerit vardır.

Şerit hem okuyabilen hem de yazabilen bir kafanın altında sağa veya sola hareket edebilir. Şerit, sonsuz sayıda yan yana dizilmiş karelerden oluşur.

Kafanın altına bir kare gelince orada kayıtlı bir bilgi varsa, şerit kendisine verilmiş komuta göre sağa veya sola hareket eder. Yeni kareyi ya okur ya da bilgi yazar.

Bu makineyle, matematiksel problemler, kendileri için yazılan algoritmaya göre sırayla yapılan basit işlemlerle çözülür. Günümüzdeki
bilgisayarlar bu yeteneğe sahip.

Turing, sanal makinenin küçük bir çocuk gibi basit işlemler yaparak işe başlayacağını açıklamıştı. Makine işlem yaptıkça bazı şeyleri öğrenip düşünce üretme veya karar verme yeteneğini kazanabileceğine inanıyordu.

Alan Turing 1954’te İntihar Etti

Almanya, ABD ve İngiltere’de sanal bilgisayarın prensiplerine göre çalışan ilk bilgisayarlar 1940’ların sonunda yapıldı. Turing, ENIGMA projesinde
çalışırken istihbaratçılar onun özel hayatıyla ilgili bilgi topladı.

Turing, Manchester Üniversitesi’nde çalışırken 1952’de evine hırsız girdi. Hırsızın Turing’in eski erkek arkadaşı olduğu öğrenilince, Turing mahkemeye verildi ve suçlu bulundu.

Hapse girmemek için tedavi olmayı kabul etti. Psikolojik bir bunalım sonucunda 1954’te siyanürlü elma yiyerek intihar etti. İngiltere
başbakanı G. Brown, Turing’e özel hayatı nedeniyle ceza verildiği için 2009’da özür diledi.

Turing’in bilime yaptığı katkılar unutulmadı. Bilgisayar alanının Nobel’i sayılan “Turing Ödülü” onun onuruna ihdas edildi. Times Dergisi 1999’da onu 20. yüzyılın en önemli 100 kişisinden biri ilan etti.

BBC tarafından Turing, 2002’de İngiltere’nin en önemli 22. kişisi ilan edildi. Manchester kentinde 2001’de ve Surrey Üniversitesi’nde 2004’te heykelleri dikildi. Bir heykeli de 2007’de Bletchley Park’tadır. Princeton Üniversitesi’nin en önemli ikinci mezunu ilan edildi.

Küçük bir çocuğun yapabileceği basit işlemlerle, matematik problemlerini çözen bilgisayarı tasarlamayı ancak Turing’in zekası başarabilirdi.