Bu ayki köşemde Avrupa’nın Güney Doğu Asya’nın en büyük pazarı ve aynı zamanda dünyanın en büyük ada ülkesi Endonezya’dan bahsedeceğim.
Endonezya son dönemde özellikle yeşil enerjiye geçiş, kritik madencilik, yeni başkent inşası ve savunma sanayii alanlarına dev yatırımlar yapmaktadır. Bu yatırımlar elektrik ve inşaat sektörleri için büyük fırsatlar taşırken özellikle şalt, kablo, trafo ve diğer elektrik malzemeleri üreticileri için yeni pazar kapısını da aralıyor.
Endonezya ayrıca nominal GSYİH ile dünyanın en büyük 17. ekonomisi ve GSYİH (PPP) açısından en büyük 7. ekonomisidir. Son dönemlerde yapılan yatırımların büyüklüğü önümüzdeki yıllarda Endonezya’nın kazanacağı ivmeyi daha da gözler önüne sermektedir.
Elektrikli araç (EV) üretiminin kalbi konumundaki nikel, boksit ve bakır işleme tesislerine devasa yabancı yatırımlar çekilmektedir. Ülke, küresel elektrikli araç tedarik zincirindeki hakimiyetini artırmak için hammadde ihracatını kısıtlayıp tam değer zincirini yerelde kurmaya odaklanmıştır. Bu anlamda EV sektörü ve solar enerji alanlarında faaliyet gösteren firmalar için fırsat aralıyor.
Cakarta’nın aşırı nüfus yoğunluğu, batma riski ve çevre sorunları nedeniyle Borneo adasında sıfırdan “akıllı ve yeşil şehir” konseptiyle inşa edilen Nusantara için yaklaşık 33 milyar dolarlık devasa bir bütçe ayrılmıştır. Bu devasa projede halihazırda Elektrik kurumu PLN’de onaylı Türk markası olan Federal Elektrik şalt ürünlerini projede kullandıracaktır.
Elektrik pazarında mevcut diğer Türk markalarından bazıları ise aydınlatma sektöründe projeler yürüten ACK aydınlatma, pako şalter grubunda endüstriyel alanda işbirliği olan OPAŞ, plastik ürün gruplarında projelerde ARS ve Nisaluce ürün grupları yer alırken, klemens grubunda Klemsan, Trafo grubunda ALCE elektrik gibi firmalar projelerde yer alıyor.
Endonezya dünyanın en büyük emtia ve üretim merkezlerinden biri olduğu için dış ticarette güçlü bir oyuncu. 2024 verilerine göre:
- İhracat: yaklaşık 266 milyar dolar
- İthalat: yaklaşık 235 milyar dolar
- Dış ticaret fazlası: yaklaşık 31 milyar dolar
Endonezya en çok hangi ülkelerden ithalat yapıyor?
2024 itibarıyla başlıca ithalat partnerleri:
| Ülke | Yaklaşık İthalat |
| Çin | 73.9 milyar $ |
| Singapur | 21.5 milyar $ |
| Japonya | 15 milyar $ |
| ABD | 12 milyar $ |
| Malezya | 10.9 milyar $ |
Endonezya en çok ne ithal ediyor?
Başlıca ithalat kalemleri:
- Mineral yakıtlar ve petrol ürünleri
- Makine ve sanayi ekipmanları
- Elektrikli/elektronik ürünler
- Kimyasallar
- Demir-çelik ürünleri
Endonezya’nın başlıca ihracat ürünleri
Özellikle emtia ve yarı işlenmiş sanayi ürünleri öne çıkıyor:
- Kömür
- Palm yağı
- Nikel
- Demir-çelik
- Elektronik ürünler
- Kauçuk
- Ayakkabı ve tekstil ürünleri
Türkiye – Endonezya ticareti
Türkiye Endonezya’dan ne ithal ediyor?
2024’te Türkiye’nin Endonezya’dan ithalatı yaklaşık 2.43 milyar dolar oldu. Başlıca ürünler:
| Ürün | Değer |
| Demir-çelik | 828 milyon $ |
| Sentetik elyaf | 264 milyon $ |
| Ayakkabı | 188 milyon $ |
| Mineral yakıtlar | 178 milyon $ |
| Palm yağı ve bitkisel yağlar | 151 milyon $ |
| Elektrikli ekipman | 143 milyon $ |
| Kauçuk | 93 milyon $ |
Endonezya Türkiye’den ne alıyor?
Türkiye’nin Endonezya’ya ihracatı 2024’te yaklaşık 386 milyon dolar. Öne çıkan ürünler:
| Ürün | Değer |
| Makine ve mekanik cihazlar | 57 milyon $ |
| Otomotiv ürünleri | 38 milyon $ |
| Elektrikli ekipman | 36 milyon $ |
| Maden cevherleri | 32 milyon $ |
| Gıda işleme ürünleri | 28 milyon $ |
| Medikal/optik cihazlar | 26 milyon $ |
| Kimyasallar |
Enerji açısından oldukça zengin bir ülke olan Endonezya’ nın enerji üretim kapasitesi yıllık 35 GW’ dir. Bunu oluşturan kaynaklar %49’u benzin, %23’ü doğal gaz ve %21’i kömür olarak sıralanmaktadır. Ülkede giderek azalmasına rağmen büyük petrol rezervleri ile birlikte önemli doğal gaz ve kömür yatakları mevcuttur. Ayrıca Endonezya, güneş enerjisi, gelgit enerjisi ve rüzgardan elde edilen enerjiye ek olarak hidro-elektrik santralları gibi gelişme potansiyeli olan daha geleneksel enerji kaynaklarına da sahiptir. Artan nüfus ve yükselen enerji talebi de, daha çok yeraltı kaynaklarıyla sağlanan enerji ihtiyacını daha ekonomik olan yenilenebilir enerji kaynaklarına yöneltmektedir. Yenilenebilir enerji projeleri de Endonezya Hükümeti ve Dünya Bankası tarafından desteklenmektedir.
Endonezya’nın yerel fonu Danantara, madencilik, altyapı ve stratejik projeleri finanse etmek amacıyla ilk etapta 20 milyar dolardan fazla bir başlangıç kaynağı açıklamıştır.
Bu vesile ile Türk ihracatçılarının öncelikli pazarlarından biri olacağı şüphesiz. Nitekim Türk yatırımcıları bu pazara aşina, geçmişte de adımızı yazdırdığımız birçok projelerden bazıları örneğin;
Geçmiş yıllarda Türk – Endonezyalı firmalar arasında imzalanan projelerin bazıları;
- TAV Havalimanları (havaalanı inşaatı) – Endonezyalı partneri: Sigma Grup
- Ulusoy Un Sanayi (buğday üretimi)
- Cengiz Holding (nikel madenciliği)
- Cengiz Holding (inşaat, enerji ve sanayi)
- Cengiz Holding (jeo-termal enerji)
- Ajans Press (multimedya)
Finansal olarak da Endonezya ile ihracatımız Türk devleti tarafından desteklenmektedir. Bu kapsamda ihracatçılara sunulan Endonezya’ya yapılan ihracat işlemleri Eximbank bünyesinde uygulanmakta olan kredi ve sigorta programları ile desteklenmektedir. Bu ülkeye yapılacak ihracatın kısa vadeli ve sigorta programları ile desteklenmesine önümüzdeki dönemde de devam edilecektir. Ayrıca ülkemizde yerleşik firmalarının bu ülkedeki fuarlara katılımları Yurtdışı Fuar
Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Tebliğ ile de desteklenmektedir.
