Kompanzasyon, elektrik tesislerinde oluşan reaktif enerjinin kondansatörler ve ilgili ekipmanlar yardımıyla dengelenmesini sağlayan bir sistemdir. Elektrik enerjisinin verimli kullanılması, şebekenin gereksiz yere yüklenmemesi ve işletmelerin reaktif enerji cezası ile karşılaşmaması için kompanzasyon sistemleri büyük önem taşımaktadır.
Bir işletme elektrik şebekesinden ihtiyaç duyduğu aktif gücü (kW) çekerken aynı zamanda reaktif güç de tüketir. Reaktif gücün kontrol altına alınmaması durumunda trafolar, kablolar ve elektrik ekipmanları gereksiz yere yüklenir. Bu nedenle işletmelerde kompanzasyon panoları kurularak reaktif güç dengelenir ve sistem daha verimli çalışır.
Elektrik dağıtım şirketleri tarafından belirlenen sınırların aşılması halinde işletmeler reaktif enerji bedeli ödemek zorunda kalabilmektedir. Bu nedenle kompanzasyon sistemi yalnızca bir tercih değil, birçok işletme için ekonomik açıdan önemli bir gerekliliktir.
Ne yazık ki birçok işletme kompanzasyon sisteminin önemini ancak yüksek elektrik faturaları veya reaktif ceza bedelleri ile karşılaştığında fark etmektedir.
Oysa doğru projelendirilmiş ve düzenli bakımı yapılan bir kompanzasyon sistemi, kısa sürede kendi maliyetini karşılayarak işletmeye önemli tasarruf sağlamaktadır.
Kompanzasyon Sisteminin Faydaları
- Reaktif enerji cezasını önler.
- Elektrik faturalarının düşmesine katkı sağlar.
- Trafo ve kabloların yükünü azaltır.
- Enerji kayıplarını düşürür.
- Elektrik sisteminin verimini artırır.
- Gerilim düşümlerini azaltır.
- Motorların ve elektrikli ekipmanların daha da sağlıklı çalışmasını sağlar.
- Trafo kapasitesinin daha verimli kullanılmasına yardımcı olur.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kompanzasyon sistemi kurulduktan sonra düzenli olarak takip edilmeli ve bakım yapılmalıdır. Çünkü kondansatör, kontaktör, sigorta ve kompanzasyon rölesi gibi ekipmanlarda meydana gelen arızalar sistemin çalışmasını engelleyebilir.
Sistemde meydana gelebilecek bir arıza sonucunda:
- Reaktif enerji cezası oluşabilir.
- Elektrik faturaları beklenmedik şekilde artabilir.
- Kondansatörler zarar görebilir.
- Kontaktörlerde aşınma ve gürültü meydana gelebilir.
- Panolarda aşırı ısınma görülebilir.
- Gerilim dalgalanmaları oluşabilir.
- Elektrik motorları zorlanabilir ve arızalanabilir.
- Trafo ve tesis ekipmanlarının ömrü kısalabilir.
Kompanzasyon sistemlerinde hedeflenen güç katsayısı (cos φ) değerinin mümkün olduğunca 1’e yakın tutulmasıdır. İyi çalışan bir sistemde cos φ değerinin 0,98 ile 1,00 arasında olması hem enerji verimliliğini artırır hem de reaktif ceza riskini ortadan kaldırır.
İşletmelerimizin yüksek enerji maliyetleriyle karşılaşmaması, tesislerinin güvenli ve verimli çalışması için kompanzasyon sistemlerini genelde düzenli olarak kontrol ettirmeleri de büyük önem taşımaktadır.
Bu nedenle kompanzasyon panolarının projelendirilmesi, kurulumu, bakımı ve takibi konusunda mutlaka yetkili, deneyimli ve meslek odasına kayıtlı elektrik mühendisleri, teknikerleri ve teknisyenlerinden destek alınmalıdır.
Unutmayalım ki; görünmeyen kompanzasyon arızası, işletmeler için her ay binlerce liralık ek maliyet anlamına gelebilir.
Sevgi ve Saygılarımla.
