guney-amerikanin-ucuncu-buyuk-ulkesi-peru

Bu ay ki köşemde Güney Amerika’nın üçüncü büyük ülkesi, dünyanın en büyük maden yataklarına sahip ülkelerinden birisi olan Peru’dan bahsedeceğim.

Peru, Güney Amerika’nın batısında yer alan bir ülkedir. Kuzeyde Ekvador ve Kolombiya, doğuda Brezilya, güneydoğuda Bolivya, güneyde Şili ve güney ve batıda Pasifik Okyanusu ile çevrilidir. Peru’nun nüfusu 32 milyonun üzerindedir ve başkenti ve en büyük şehri Lima‘dır.

Peru toprakları antik ve modern çağlarda çeşitli kültürlere ev sahipliği yapmıştır.  M.Ö. 10 bin yıla kadar uzanan mirasıyla herhangi bir ülkenin en uzun uygarlık geçmişlerinden birine sahiptir. Sömürge öncesi önemli kültür ve medeniyetler arasında Caral-Supe medeniyeti (Amerika’daki en eski medeniyet ve medeniyetin beşiklerinden biri olarak kabul edilir), Nazca kültürü, Wari ve Tiwanaku imparatorlukları, Cusco Krallığı ve Kolomb öncesi Amerika’nın bilinen en büyük devleti olan İnka İmparatorluğu yer alır.

peru-baskenti-lima-sahilleri

İspanyol İmparatorluğu 16. yüzyılda bölgeyi fethetmiş ve V. Charles, başkenti Lima olmak üzere Güney Amerika topraklarının çoğunu kapsayan Peru Krallığı resmi adıyla bir genel valilik kurmuştur. Amerika kıtasında yüksek öğrenim 1551 yılında Lima’da San Marcos Ulusal Üniversitesi’nin resmi olarak kurulmasıyla başlamıştır.

Peru 1821 yılında resmen bağımsızlığını ilan etti ve José de San Martín ve Simón Bolívar’ın yabancı askeri seferleri ve Ayacucho savaşının ardından Peru 1824 yılında bağımsızlığını tamamladı.

Takip eden yıllarda ülke, Pasifik Savaşı (1879-1884) ile sona eren Guano sömürüsü nedeniyle göreceli bir ekonomik ve siyasi istikrar dönemi başlayana kadar önce siyasi istikrarsızlıktan muzdarip oldu.

  1. yüzyıl boyunca Peru, devlet ve gerilla grupları arasındaki iç çatışmalar da dahil olmak üzere siyasi ve sosyal istikrarsızlıklarla boğuşmuş ve bu durum ekonomik büyüme dönemlerine serpiştirilmiştir.

peru-baskenti-lima

Plan Verde’nin uygulanması Peru’yu 1990’larda Alberto Fujimori ve Vladimiro Montesinos’un otoriter yönetimi altında neo liberal ekonomiye doğru kaydırdı ve Fujimorizm’in siyasi ideolojisi ülke yönetiminde günümüze kadar devam eden kalıcı bir iz bıraktı.

Peru 25 bölgeye ayrılmış temsili demokratik bir cumhuriyettir. Başlıca ekonomik faaliyetleri arasında madencilik, imalat, tarım ve balıkçılık ile telekomünikasyon ve biyoteknoloji gibi diğer büyüyen sektörler yer almaktadır.

Ülke, Latin Amerika’nın Pasifik kıyısında yer alan ve pozitif büyüme, istikrarlı makroekonomik temeller, gelişmiş yönetişim ve küresel entegrasyona açıklık gibi ortak eğilimleri paylaşan ülkelerden oluşan siyasi ve ekonomik bir grup olan Pasifik Pumaları’nın bir parçasını oluşturmaktadır.

Peru, Mestizolar, Kızılderililer, Avrupalılar, Afrikalılar ve Asyalılardan oluşan bir nüfusa sahiptir.

Ana konuşma dili İspanyolca’dır, ancak önemli sayıda Perulu Quechuan dilleri, Aymara veya diğer yerli dilleri konuşmaktadır.

Peru ekonomisi dünyanın en büyük 48. Ekonomisidir. Peru, 2011 yılı itibariyle, 2000’li yıllarda yaşanan ekonomik patlama sayesinde dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biridir.

peru-ulkeye-yatirimci-cekmek-konusunda-son-derece-basarili

Peru gayri safi yurtiçi hasılasının %53’ünü hizmetler oluştururken, bunu imalat (%22,3), maden çıkarma endüstrileri (%15) ve vergiler (%9,7) takip etmektedir.

Peru dünyanın en büyük kinoa üreticisi, en büyük 5 avokado, yaban mersini, enginar ve kuşkonmaz üreticisinden biri, dünyanın en büyük 10 kahve ve kakao üreticisinden biri ve dünyanın en büyük 15 patates ve ananas üreticisinden biridir; ayrıca önemli miktarda üzüm, şeker kamışı, pirinç, muz, mısır ve manyok üretimine sahiptir; tarımı oldukça çeşitlidir. Peru, hayvancılık alanında dünyanın en büyük 20 tavuk eti üreticisinden biridir.

Ülke, ihracatın %60’ını temsil eden hammadde ihracatı için büyük ölçüde madenciliğe bağımlıdır. 2019’da ülke dünyanın ikinci bakır, gümüş ve çinko üreticisi, dünyanın sekizinci altın üreticisi, dünyanın üçüncü kurşun üreticisi, dünyanın dördüncü en büyük kalay üreticisi, dünyanın beşinci en büyük bor üreticisi ve dünyanın dördüncü en büyük molibden üreticisiydi.

peruda-ithalat-ve-ihracat

Dış ticaret rakamlarına bakıldığında en çok metal cevheri, inci gibi değerli taşlar, mineral yağlar, yenilebilir meyve ve yemiş, bakır, çay, kahve ihraç edilirken, en çok ihracat yapılan ülkeler sırasıyla Çin, ABD, Japonya, Kanada, Kore ve Hindistan’dır.

En çok ithalatı yapılanlar ise sırasıyla mineral yağlar, nükleer reaktörler, motorlu kara taşıtları, elektrik malzemeleri ve plastik malzemelerdir. En çok ithalat yaptığı ülkeler Çin, ABD, Brezilya, Arjantin, Meksika, Şili, Türkiye (9.)dir.

Türkiye’den en çok demir-çelik, nükleer reaktör, inorganik kimyasallar, plastik malzemeleri, elektrik malzemeleri ve motorlu kara taşıtları ithal etmektedir.

Peru elektrik sektöründe bilinen Türk markalarından bazıları ise şöyledir; Bafra Aydınlatma, Nak Kablo, Bylion – Emfanorm Elektronik, Zeybek Elektrik, Nks Kablo, ACK Aydınlatma, Ekon Kondansatör, EAE Elektrik, Timsan Trafo, Astor Trafo, Tempa Pano, Emas Elektromekanik, Klemsan Elektrik Elektronik, Entes Elektronik, Plastim Elektrik gibi firmalar yer almaktadır.

Türklerin üstlendiği projelerinden birine örnek olarak Karmod firması Peru’da 640 adet sosyal konut projesinin üretimini üstlendi. Proje kapsamında 36 ve 60 metrekarelik prefabrik konutlardan oluşan 32 blok kurdular.

Peru ülkeye yatırımcıları çekmek konusunda son derece başarılı. Nakit akışının Ortadoğu ve Afrika ülkelerine nazaran daha kolay ve banka yoluyla resmi yapılabilmesi Peru’yu öne çıkaran unsurlardan biri olarak karşımıza çıkıyor.

Nakliye süresi 30-45 gün olarak değişse de Türk ürünlerinin fiyat cazibesi ve kalitesi bu süreyi kompanse ediyor. Sektörde Türk markalarının kalitesi tüketicilerin güvenini kazandığı için Türk ürünlerine karşı bir sempati de oluşmuş durumda.

 

Görüşmek dileğiyle…

1984’te İstanbul’da doğan Genco Uysal; liseyi Saint Benoit Fransız Lisesi’nde, üniversiteyi Strazburg Robert Schuman Üniversitesinde ve yüksek lisansını Belçika’nın Brüksel şehrindeki Haute Ecole Bruxelles Üniversitesi’nde tamamlıyor. 125 ülke gezerek aktif satış yapması dolayısıyla, “ihracatın çılgın çocuğu” diye anılmaya başlayan alan Genco Uysal, ailesinin sağlık problemleri nedeniyle 2014 yılında Türkiye’ye dönüş yapıyor.