Bu ayki köşemde Dünya’nın en küçük ülkelerinden biri olan Malta’dan bahsedeceğim. Malta, Akdeniz’de, Sicilya ile Kuzey Afrika arasında yer alan Güney Avrupa’da bir ada ülkesidir. Resmi dilleri Maltaca ve İngilizcedir. Ülkenin başkenti, hem yüzölçümü hem de nüfus bakımından Avrupa Birliği’nin en küçük başkenti olan Valletta’dır.
Yaklaşık beş yüz bin nüfusuyla Malta, yüzölçümü bakımından dünyanın en küçük onuncu ülkesi ve en yoğun nüfuslu dokuzuncu ülkesidir. Malta, Akdeniz’in merkezindeki konumu, tarihsel olarak ona büyük jeostratejik önem kazandırmış ve adaları yöneten ve kültürünü ve toplumunu şekillendiren bir dizi güç olmuştur.
Bunlar arasında antik çağda Fenikeliler, Kartacalılar, Yunanlılar ve Romalılar; Orta Çağ’da Araplar, Normanlar ve Aragonlular; ve modern çağda Şövalyeler Hospitalier, Fransız ve İngiliz. Malta, 19. yüzyılın başlarında İngiliz egemenliğine girdi ve İngiliz Akdeniz Filosu’nun karargahı olarak hizmet verdi.
- Dünya Savaşı sırasında Mihver Devletleri tarafından kuşatıldı ve Kuzey Afrika ve Akdeniz için önemli bir Müttefik üssüydü. Malta, 1964’te bağımsızlığını kazandı ve 1974’te mevcut parlamenter cumhuriyetini kurdu.
Malta’nın uzun yabancı egemenliği geçmişi ve hem Avrupa’ya hem de Kuzey Afrika’ya yakınlığı, sanatını, müziğini, mutfağını ve mimarisini etkilemiştir.
Malta, İtalya ve özellikle Sicilya ile yakın tarihi ve kültürel bağlara sahiptir; Malta halkının %62 ila %66’sı, 1530’dan 1934’e kadar resmi statüye sahip olan İtalyancayı konuşur veya önemli ölçüde bilgi sahibidir. Malta, gelişmiş ve yüksek gelirli bir ekonomiye sahip gelişmiş bir ülkedir. Malta’nın başlıca kaynakları kireç taşı, elverişli coğrafi konumu ve üretken bir iş gücüdür.
Malta, gıda ihtiyacının yalnızca yaklaşık %20’sini karşılamaktadır, yaz aylarındaki kuraklık nedeniyle sınırlı tatlı su kaynaklarına sahiptir ve bol güneş ışığından elde edilen güneş enerjisi potansiyeli dışında yerli enerji kaynaklarına sahip değildir.
Ekonomi, dış ticarete (yük aktarma noktası olarak hizmet vermektedir), imalat sanayine (özellikle elektronik ve tekstil) ve turizme bağımlıdır. Malta, 1996 yılına kadar elektrik üretimi için kömüre bağımlıydı. 1992’de Marsaxlokk’taki Delimara yarımadasında yeni bir elektrik santrali inşa edildi.
Başlangıçta 2015 yılında elektrik üretimi için petrol kullanan Delimara Elektrik Santrali, 2017’de LNG’ye dönüştürülmeden önce bu amaçla kullanıldı.
Elektrik santralinde ayrıca, acil durumlarda veya diğer elektrik kaynaklarının yetersizliği durumunda yedek güç üretim kapasitesi olarak kullanılan iki gaz yağı yakıtlı santral bulunmaktadır. 2015 yılından bu yana Malta-Sicilya enterkonnektörü, Malta’nın Avrupa elektrik şebekesine bağlanmasını ve elektriğinin önemli bir kısmını ithal etmesini sağlamaktadır.
Elektrik ve su ısıtma için kullanılan çatı üstü güneş enerjisi, Malta’da hızla artan ana yenilenebilir enerji kaynağıdır. Üretilen elektriğin %10’unu oluşturmaktadır.
Açık deniz platformları ve akü depolamasından yararlanarak bu yenilenebilir üretim payını 2030 yılına kadar %25’e çıkarma çabaları vardır. Organik atıklardan üretilen biyogazı kullanan bir atıktan enerji üretim tesisinin, net karbon nötr enerji kaynağı olarak elektrik şebekesine %4,5 daha fazla katkıda bulunması planlanıyor.
Dış ticaret rakamlarına bakıldığında; en çok ihraç edilen malzemeler arasında elektrik malzemeleri, ilaç, mineral yağlar, basılı kaynaklar, balık bulunuyorken, en çok ihracat yapılan ülkeler Almanya, ABD, İtalya, Japonya ve Singapur bulunuyor.
En çok ithal edilen ürünler arasında mineral yağlar, gemi-bot, elektrik malzemeleri, nükleer reaktörler, ilaç bulunuyor. En çok ithalat yapılan ülkeler arasında İtalya, Fransa, İspanya, İngiltere, Almanya, Çin, Hollanda, Hindistan, ABD, Türkiye yer alıyor.
Türkiye’den en çok gemi-bot, elektrik malzemeleri, nükleer reaktörler, plastik malzemeler ve mobilya ürünleri ithal edilmektedir.
Bu anlamda Elektrik sektörüne biraz daha yakından bakmak istersek, Malta elektrik pazarında yer alan Türk üreticileri arasında Federal Elektrik, Kym Kablo, Nak Kablo, ACK Aydınlatma, ARS Plastik, Grup İmaj, Zelkon Elektrik, Novo Aydınlatma, Gapsan Trafo, Vatan Kablo, EMAS, Borsan Kablo, Esitaş, Mutlusan gibi firmalar yer alıyorken, Avrupalı ve Çinli markalar da pazarda çokça yer edinmiş durumda.
Malta, 2050 Vizyon programı kapsamında; yedi öncelikli sektöre (turizm, oyun, nakliye ve denizcilik, mavi ve yeşil ekonomiler enerji sektörü, finansal hizmetler, havacılık ve lüks imalat) stratejik yatırımlarla 2035 yılına kadar %5’lik daha sürdürülebilir bir ortalama yıllık GSYİH büyüme oranı hedefliyor.
Bu sektörler birlikte, hem ekonomik dayanıklılığı hem de daha yüksek bir yaşam kalitesini destekleyen uzun vadeli ve dengeli bir kalkınmanın lokomotifi görevi görecek. Bu programla beraber enerji sektörü ve dolayısıyla elektrik sektörü ciddi anlamda devlet desteğini alacaktır. Türk yatırımcıların Avrupa’nın küçük ancak hızla büyüyen bu etkileyici pazarı için bir an önce doğru partneri bulması elzemdir.
Görüşmek dileğiyle…
