Maalesef ki birçok yangın projesinde bu durum göz ardı ediliyor. Anlamamız gereken doğru bir yangın projesinin hazırlanması ve uygun tasarım kriterlerine uyulması sadece makina mühendisi ve hidrolik hesap bilgisi ile mümkün olmaz.

İş hayatımızın birçok projesinde önümüze konan ve üstelik ”ilgili kurumdan onay almış” (Belediye ve O.S.B. Itfaiye) yangın projelerinin hatalı olduğuna şahit oluyoruz. Örneğin, ülkemizdeki mevcut yönetmeliğimiz endüstriyel yapılarımızın depolama alanlarında ”7,60 m. depolama yüksekliğinin üzerine çıkılması halinde” bu durumu Yönetmelik Kapsamı Dışı diye adlandırıyor.

Dolayısı ile bu durumda NFPA 13 yönetmeliğinin tasarım kriterlerinin uygulanması gerekiyor. Çünkü endüstriyel  yapının mimari şartları (belirli bir metraj sonrası bina yüksekliği) mevcut yönetmeliğimizde bulunmuyor ve yönetmelik kapsam dışı kalıyor.

Ancak bu durum göz ardı edilerek sprink seçimleri proje ve tasarımı yapılıyor. Bu yanlışlık; boru çap, yangın su havuzu ve yangın pompa grubu , debi ve basınçlarının yanlış hesaplanarak seçilmesine neden oluyor.

Elbette sonuç ”bir yangın durumunda anlaşılıyor” Maalesef milli servetlerimiz kalelerimiz kül olup gidiyor. Sonuç olarak; iyi ve doğru bir yangın projesi tasarım ve uygulaması ”makina mühendisi hidrolik hesap bilgisi, mevcut binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe ve NFPA 13 standartlarına hakim olunması ile mümkündür.

Doğru bir yangın proje ve tasarımı için uymamız gereken şartlar ve bilmemiz gereken kriterler şunlardır: Yapının mimari ve fiziki şarları ,kullanım amacı ve üretiminin nace kodu ,”tehlike sınıflarının” öncelikli olarak belirlenmesi ve bu bilgiler ile yangın proje ve tasarımının yapılması..

Örneğin; Endüstriyel bir yapının 5.000 m2 ve üzerinde olması durumunda, yapıda yangın hidrant sistemi zorunluluğu vardır. Hidrantlar; yapının dış sahasına yapıdan 5 ila 15 metre uzaklıkta ,yapıda üretim tehlike sınıfına göre 50 ila 150 metre ara mesafe ile her hidrantın yanında sahra tipi yangın dolabı olması şartı ile konumlandırılır.

Endüstriyel yapıda her durumda sabit boru tesisatı ve yangın dolap sistemi olması zorunludur. Yapı içerisinde max. 30 metre mesafe ile konumlandırılırlar.

Endüstriyel yapıların depolarında sprink sistemi zorunludur. ”Kriter ve uygulama hesapları sprink seçimi ile başlar ve sprink seçimi yapının tavan yüksekliği ve üretim teklike sınıfları ile belirlenir.

Sprinkler tasarımı yine yapının üretim veya lojistik depolama ”tehlike sınıfı” ile belirlenir. Örneğin; 9 ile 12 m2 aralar ile yapının tavan koruma sistemi olarak konumlandırılır. Farklı kullanım ve tehlikeli madde üretim ve depo alanlarında,; baskın sprink sistemi, ön tepkili sprinkler, kuru tip sprinkler, ıslak tip sprinkler  ve köpüklü sistemler gibi çeşitli uygulama tasarımları yapılabilir.

Endüstriyel yapının 7.000 m2 ve üzeri olması durumunda yangın ihbar ve alarm sistemleri zorunludur. Bu sistemde yapının içerisinde 24 saat izlenebilecek bir noktaya merkez santralinin konumlandırılması ile yangın duman dedektörü, yangın ısı dedektörü, yangın alev dedektörlerinin yapı içerisine her bir dedektörün 56 m2 yi geçmeyecek şekli ile konumlandırılması gerekir.

Sonuç olarak doğru ve iyi bir yangın proje tasarım ve uygulaması hem can hem mal güvenliğimiz için çok ama çok dikkat etmemiz gereken bir konudur. Unutmayalım ki :”Her fabrika bir kaledir.”

Örnek Bir Yangın Su Deposu ve Pompa Grubu Seçimi:

Endüstriyel yapımız, 10.000 m2 kapalı alana sahip, 12 metre yüksekliğinde tavan yüksekliği olan bir fabrika ve 3.000 m2 alanın depo olarak kullanılacağını ve tehlike sınıfı orta tehlike 3 olan bir yapı olduğunu var sayalım;

Hidrant sistemi – 1500 lt/dak*60 dak = 90.000 lt = 90 m3/h

Sprink – (bina yüksekliği ve depolama yüksekliğine göre sprink özelliği ve seçimi yapılır tehlike sınıfına göre m2 yerleşimi ve uygulama alanı yönetmeliklerdeki tablolardan seçilir.)

12.2 lt/dk-m2*232 M2*60 dak = 169.824 lt = 170 m3/h

Yangın Dolap – 100 lt/dak*60 dak*2 adet dolap = 12.000 lt = 12 m3/h

Toplam Yangın Depo Su İhtiyacı – 90m3+170m3+12m3 = 272 m3/h

Önemli!!! Tehlike sınıfımız orta tehlike 4 ve üzeri olması durumunda 60 dak. lık ihtiyaç ; yönetmelik gereği 90 dak. ile çarpılarak hesaplanacaktır.

Endüstriyel yapımızın yangın su ihtiyacı ve pompa grubu ihtiyacı 272 m3/h olarak hesaplanmıştır.

”Bu hesap standart bir hesap olup örnek olarak verilmiştir.”  Yangın proje tasarımları ve uygulamaları, tehlike sınıfları, yapılarımızın mimari şartları, mevcut standart ve yönetmeliklere göre değişmektedir.

Makale: İsmail Cenk KURAL / Elektrik Elektronik Teknikeri

Yangın alarm sistemlerinin daha verimli kullanılabilmesi, sistemin özelliklerine bağlı olarak değişebilir. Maksimum verim alabilmek için bazı özellikleri etkin hale getirmek gereklidir. Bu özelliklere geçmeden önden Sensormatic yangın alarmlarının gerekliliğine ve önemine değinelim.

Yangın Alarm Sistemi Gerekliliği

Olası tehlikelere karşı alınacak en önemli tedbirlerden biri olarak görülen yangın alarm sistemleri nedir? Bu sistem bir bütün içinde çalışan duman tanıyıcılar sayesinde alevler büyümeden yangını haber vermektedir. Tanımlanan özelliklere bağlı olarak alarmla birlikte gereken yerlere haber verme ve yangına müdahale gibi işlevleri de yerine getirebilmektedir.

Zorunlu hale de gelen yangın alarm sistemleri nedir, sorusunun cevaplarından biri de “Yaşanacak can ve mal kayıplarını önlemek için alınan tedbir.” olmaktadır. Olası bir yangın başlangıcında sesli uyarılar yapan ve yangına acil müdahalede bulunabilen Sensormatic yangın sistemleri, özellikle kurumlarda en önemli gerekliliklerden birisidir. Yangın belirtileri başlar başlamaz haber veren sistem, oluşabilecek can ve mal kayıplarını önlemektedir. Şimdi yangın alarmlarının özellikleri ve kullanımı bölümüne geçelim.

Uzaktan İzleme ve Kontrol

Covid 19 tedbirleri nedeniyle bazı işletmelerde m2 başına kişi azaltma yöntemi uygulanmaktadır. Tedbirler doğrultusunda çalışanların bir bölümü evden çalışmaya devam etmektedir. İşyerindeki bulunan personel sayısında yaşanan düşüş nedeniyle yangın alarm sistemleri kontrol sorumlusu bulunamayabilir. Oluşan bu durumda kullanılan sistemin özelliğine bağlı olarak uzaktan kontrol ve izleme yapılabilmektedir. Sistem sorumlusu uzaktan bağlantı sayesinde sistemi rahatlıkla kontrol edebilmektedir.

Özel Çalışma Modları

Sistemde bulunan özel çalışma modlarıyla daha verimli sonuçlar elde etmek mümkündür. Kullanılan sisteme bağlı olarak gece-gündüz ve haftasonu modu gibi farklı ayarlar bulunmaktadır. Özel çalışma modları aktif hale gelen yangın alarm sistemleri ile erken algılama yapılabilir. Ayrıca covid 19 nedeniyle değişen çalışma koşullarına uygun olarak düzenleyebileceğiniz özel modlar sayesinde maksimum performansa ulaşılabilir.

Otomatik ve Hassas Algılama Ayarları

Yaşanan bu özel durumda değişen koşullar nedeniyle sistemin daha etkin çalışması bir zorunluluktur. Sistemin otomatik ayarları ve hassasiyet durum ayarları da gözden geçirilmelidir. Otomatik algılama ayarları açılmalı ayarların hassasiyet oranı yükseltilmelidir.

Adresli Alarm Sistemi Kullanımı

Mümkünse adresli yangın alarm sistemleri etkin şekilde kullanılmalıdır. Adresli sisteme dahil cihazlar çevrim hattına bağlanarak sıranın kendisine gelmesini beklemez. Olası bir yangın tehlikesinde hızla ana santrali alarma geçirir.

Yangının çıkış bölgesini ise nokta olarak haber verebilecek yapıya sahiptir. Yangının çıkış noktası hızla belirlendiğinden erken müdahale olanağı sunan adresli yangın alarm sistemleri sayesinde zarar oluşması maksimum düzeyde önlenmektedir. Özellikle hassas bir dönem içinde olduğumuz bu günlerde olası zarar ve kayıpların önlenmesi için gerekli bir sistemdir.

Yangın Alarm Sistemi Fiyatları

İhtiyaca uygun olarak seçeceğiniz yangın alarm sistemleri fiyat bilgilerini araştırdığınızda olası yangında uğranacak zararla kıyaslanamaz. Olası yangınlarda birçok maddi kayıp oluşabileceği gibi can kayıpları da yaşanabilmektedir. Yangındaki hasarı en aza indirmek için yangın oluşmadan önce tedbir alınması gereklidir. Ayrıca birçok alanda yangın tedbiri almak yasal bir zorunluluktur. Seçeceğiniz yangın alarm sistemleri fiyat tarifesi ise sistem özelliklerine bağlı olarak değişebilir. Uygun fiyata kaliteli hizmet istiyorsanız Sensormatic ile iletişime geçin.

Etkinlikte, EEC Entegre Bina Kontrol Sistemleri Yönetim Kurulu Başkan Vekili Hayri Kartopu öğrenciler ve sektör paydaşlarına ilgi gören bir konuşma yaptı.

Hayri Kartopu, “Can Güvenliği için Yangın Algılama ve Alarm Sistemleri” adlı sunumunda; yangın algılama sisteminin işlevlerinin yangını başlangıç aşamasında algılamak, binada bulunanları ve yangınla mücadele ekiplerini yönlendirecek sesli ve ışıklı uyarıları vermek, diğer bina güvenlik sistemlerini kontrol etmek ve tahliye için gerekli haberleşmeyi yönetmek olarak özetleyerek tüm bu işlevlerin; temelde “can ve mal güvenliği sağlamak” amacına yönelik çalıştığını vurguladı.

Özellikle uyku halindeyken can kaybı yaşandığına değinen Kartopu konuşmasını, “Bir yangında can güvenliğini tehdit eden en önemli unsur duman olduğu için bu tip sistemlerde duman algılama önceliklidir.

Tüm uyunan, insanların yoğun olmadığı veya giremediği bölümlerde ve kaçış yollarında olabildiğince erken duman algılaması yapılması gerekir.

Yaşam veya konaklama mahallerimizde çıkan bir yangında yangın mahallini terk etmemiz için 4 dakikalık bir süremiz var, bunun için erken algılama büyük önem arz ediyor” şeklinde sürdürdü.

Ülkemizdeki durumu özetlerken; “Kurulacak yangın algılama ve alarm sistemlerinin kapsamı ve özellikleri, ulusal ve yerel yönetmelikler ile uygulama kılavuzları ve standartları ile belirlenir.

Ancak buna rağmen hala bilinçli veya bilinçsiz şekilde hatalı tasarım ve uygulamalarla karşılaşıyoruz. Birçok projede onayı olmayan malzeme kullanımı söz konusu olabiliyor” sözlerini dile getirdi. Güvenilir bir algılama yapabilmek için ürün seçiminde hassas davranılması gerektiğine dikkat çekti.

Türkiye’de uyulması gereken kılavuz, yönetmelik ve standartlardan ayrı ayrı bahseden Hayri Kartopu, “Ülkemizde her projeye özgü teknik şartname oluşturuluyor.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın eksik de olsa teknik şartnamesi var, bu arada bu teknik şartname bugünlerde güncelleniyor. Ülkemizde maalesef bağlayıcı olmasa da Meslek Odamızın bu konuda yayınları bulunmuyor.

Bu tür yayınlar her projecinin kendine özgü teknik şartnamesi olmasının önemli bir ölçüde önleyecektir” sözleriyle konuya ilişkin gördüğü eksikliği belirtti.

Yaşanan sorunlara çözüm önerisi olarak onaylı malzeme kullanımının faydalarını açıklayan Kartopu, yangın algılama sistemlerinin bakım çalışmalarının özendirilmesinin, denetlenmesinin ve Elektrik İç Tesis Yönetmeliğinin de güncellenmesinin gerekliliğinin altını çizdi.

Sistemin öneminin can ve mal güvenliği açısından değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatan Hayri Kartopu “Yapının özelliği ve kullanım amacı bakımından doğacak gereksinimler ihmal edilmemeli ve mutlaka dikkate alınmalıdır” sözleriyle konuşmasını sonlandırdı.

“Can güvenliğinin yanı sıra, pek çok binada bir yangının en az hasarla atlatılarak kullanım ve işletme sürdürülebilirliğinin sağlanması,
kritik tasarım öncelikleri arasındadır.”

TESKON – 14.Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi, TMMOB Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi organizasyonuyla 17-20 Nisan 2019 tarihleri arasında İzmir Tepekule Kongre ve Sergi Merkezi’nde düzenlendi.

Kongre kapsamındaki “Yangın Güvenliği Konusundaki Yeni Gelişmeler; Mekanik ve Elektrik Yangın Korunum Sistemlerinin Bütünleşik Tasarımı Semineri” büyük ilgi gördü. İzleyiciler salona sığmayınca iki sıra sandalye eklenmesine rağmen pek çok konuk semineri ayakta takip etti.

Seminerde, EEC Entegre Bina Kontrol Sistemleri Yönetim Kurulu Başkanı A. Haluk Yanık’ın sunduğu bildiri dikkat çekti.

Haluk Yanık, “Yangın Algılama ve Kontrol Sistemlerinin Mekanik Yangından Korunma ve Diğer Bina Kontrol Sistemleriyle Etkileşimi” adlı sunumunda; Bütünleşik Yangından Korunma kavramını, binada can ve mal güvenliği sağlamak için kurulmuş olan yangın algılama ve alarm, mekanik duman kontrol ve söndürme ve sistemlerin işlevlerini etkileyebilecek diğer bina sistemlerinin, birbirleriyle etkileşim halinde topyekûn yangın tepkisi vermesidir şeklinde tanımladı.

Yangın Alarm Sisteminin işlevlerini; binada bulunanların can güvenliği sağlama, sesli ve ışıklı alarmlarla uyarma ve tehlikeden uzaklaştırma, üçüncü önemli işlevi de diğer sistemlerle etkileşim kurarak binanın Bütünleşik Yangından Korunma senaryolarının işletilmesini sağlamak başlıkları altında ele aldı.

Kaçış yollarının güvenliği açısından, “Duman Kontrol Sisteminin otomatik ve elle çalıştırılmasında Yangın Algılama Sistemi ile üst düzeyde çift-yönlü etkileşimi gereklidir. HVAC otomasyon sistemleriyle etkileşim, operasyon durumunun HVAC tarafında fark edilmesi için yapılmalıdır.

Ortak kullanılan damper, fan, klima santralı gibi bileşenlere Duman Kontrol sistemi doğrudan kumanda eder. Asansörler ve yürüyen merdivenlerin kontrolü de bir yangın durumunda Yangın Algılama sistemine geçmelidir.

Kamera sistemleri, yangın alarmlarının doğrulanması ve acil durum yönetimi esnasında gözlem amacıyla kullanılabilir. Geçiş kontrol sistemi tarafından kapalı durumda tutulan, yangın çıkış kapıları, bina girişlerindeki turnike ve bariyerler, kaçış yollarında bulunan kapılar yangın esnasında doğrudan yangın alarm sisteminin kumandasına girmelidir. Bunların Yangın Algılama Sistemi tarafından açık duruma getirilmesi, geçiş kontrol sistemi tarafından güvenlik ihlali olarak algılanmaması için geçiş kontrol sistemiyle de etkileşim yarar sağlar” yorumuyla sistemlerin etkileşiminin gerekliliğini aktardı.

Ülkemizde inşaat sektöründeki iş yapış biçiminin, yeni projelerde etkin bir Bütünleşik Yangından Korunma Tasarımı yapılmasına olanak vermediğine değinen Yanık, altyapı için gecikilmiş bir aşamada ve zaman baskısı altında yapılan uygulama projelerinin sadece Sistem Uygulayıcısının kendi sistemlerine ilişkin yönetmelik ve standartlar dikkate alınarak yapıldığını belirtti. Diğer sistemlerle etkileşimin, hiçbir Sistem Uygulayıcısının sorumluluğunda olmadığı ve istense bile bu konuda bir ortak çalışmaya zaman kalmadığı için etkili bir yangın tepki senaryosu oluşturmaya ve uygulamaya olanak kalmadığını vurguladı.

Haluk Yanık bu soruna yönelik çözümü; “Binanın Yangına Topyekûn Tepki Stratejisi, uzman danışmanlığında yatırımcılar, binayı işletecekler, sigortacılar tarafından tasarım çalışmalarına başlamadan önce belirlenmelidir. Bu, binada yangına karşı can ve mal güvenliğinin ve kullanım/iş sürekliliğinin sağlanması için temel belgedir. Bu stratejiye uygun senaryolar doğrultusunda bütün yangından korunma sistemleri ve ilgili bina sistemleri konusunda uzman bir ekip tarafından Yangın Alarm Operasyon Matrisi hazırlanmalıdır” görüşüyle özetledi.

Sunumu sonrasında dinleyicilerin sorularını yanıtlayan EEC Yönetim Kurulu Başkanı Haluk Yanık, gerçekleşen organizasyon hakkında da “Seminere gösterilen ilgi, konunun mekanik ve elektrik tesisat sektörlerinde gündemde olduğunun ve çözüm beklediğinin de göstergesiydi. TÜYAK Türkiye Yangından Korunma ve Eğitim Vakfı ve Derneği yönetiminde ve teknik komitelerinde, bütünleşik yangından korunma tasarımı ve uygulaması konusunda oluşmuş mühendislik birikiminin, yurttaşlarımızın can güvenliklerine ve ülke ekonomisine katkısının benzer etkinliklerle süreceğini umuyorum” yorumunda bulundu.

Boya imalatında kullanılan kimyasalların parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı özellikleri bulundukları ortamda yangın riskini yükseltmekte ve hassas önlemler alınmasını zorunlu kılmaktadır.

Çalışma ortamından kaynaklanan bu tehdide karşı can ve mal güvenliği sağlayabilmek işletmelerin öncelik verdikleri bir konudur. Son yıllarda iş güvenliği yönetmeliklerinin daha sıkı yaptırımlar getirmesi de bu gibi riskli ortamlardaki güvenlik tedbirlerini teşvik etmektedir.

Boya Fabrikası İşletme Sorumlusu Özgür Yetim konuya ilişkin yorumlarına; “Endüstriyel boya üretiminde ortamdaki solvent ve toz epey fazladır.

Yangın dedektörlerimizi temizlemek için söktüğümüzde içinde epey fazla miktarda toz birikmiş olduğunu görüyoruz.

Yine de sistemlerin çalıştığını görmek bize mutluluk veriyor. “Buna rağmen çalışıyor” diyoruz. Üretim yaptığımız için havalandırma sistemlerimiz ve yangın patlama kapaklarımız açık olsa dahi, ortamda bir anda yoğun bir toz, duman, sis oluşabiliyor.

Yangın algılama sisteminin bu ortamda bile çalışıyor olması hem bizim için hem ürünleriniz için bir artı bir nokta. Bir AVM ya da iş merkezi gibi değiliz, ağır şartlarda çalışmamız söz konusu” şeklinde başladı.

Sertifikalı ürünün güven verdiğine değinen Yetim; “EDWARDS’ın en faydalı olduğunu düşündüğüm özelliği onaylı olması, bunun da güvenilirliğini arttırması. Şimdi yeni sistemler kurmayı düşündüğümüzde, hep onay aramaya başladık.

Çünkü distribütörlüğünü ve patentiyle üretimini yaptığımız Carboline yıl içerisinde bizi denetlemeye geliyor. Bu firma UL ya da FM ya da diğer firma onayladıysa yeterlidir diye görüyorlar. Güvence sağlıyor, sigorta şirketleri de öyle, onaylı sertifikaları görünce yeterli buluyorlar.” yorumunda bulundu.

Fabrikalarında tercih ettikleri Yangın Algılama Sistemini değerlendirirken; “Sistemin adreslenebilir olması, devamlı bir ilave yapılabilir düzeyde olması, yani genişleyebilir bir paneli olması da beğendiğim diğer özellikleri.

Zorunlu da olsa; fabrikaya devamlı bir şeyler ekliyoruz, yeni sistemler getiriyoruz, yeni bir depo oluyor, yangın algılama sistemini oraya da kuralım diyoruz.

Devamlı büyüdüğümüz ve farklı sistemler getirdiğimiz zaman bunların direkt olarak yangın algılama sistemine bağlanabilmesi bir artı, bizim için bir avantaj. Çünkü ben hiç düşünmüyorum, “burayı yaptık ama bizim yangın algılama sistemimiz burayı kaldırmayacak, başka bir şey kuracağız” diye.

Doğrudan mevcut sisteme bağlarız devam ederiz, ki böyle devam ediyor. Dönem dönem EEC’den yeni sistemler için yeni teklifler de alıyoruz. Hatta son dönemde gaz algılama ile ilgili bir çalışmamız oldu, onu da yine yangın algılama sistemimize bağladık.

Gaz algılama farklı bir marka olsa dahi yangın algılama sistemimiz tarafından izlenebiliyor” örneğini vererek sistemin özellikleri sayesinde yaşadıkları kolaylıkları vurguladı.

Özgür Yetim, fabrikalarına Yangın Algılama Sistemlerini kuran EEC Entegre Bina Kontrol Sistemleri ile ilgili görüşlerini de “Acil durumlarda teknik servise ulaşmada bir problem yaşamıyoruz. Genel olarak tavsiye ediyoruz. Herhangi bir firma geldiği zaman söylüyoruz, öneriyoruz” sözleriyle aktardı.