namik yener görseli

Fiziksel, bir veya birden fazla büyüklüğün olması istenen değerlere gelmesi için kurulan düzendir. Bu düzenin donanım ve yazılım kısımları vardır.

Donanım genellikle, saha elemanları (Algılayıcılar, kontrol elemanları ) ve kontrol ekipmanlarıdır. Yazılım ise, fiziksel büyüklüklerin denetimi için öngörülen yazılım kurgusudur. Otomasyon kavramı içine girdiğimizde analog ve digital gibi hemen çok duyduğumuz bir tabir ile karşılaşırız.

Bu tabir genellikle gösterge aletlerinde okuduğumuz sinyali ifade eder. Bu sinyal eskiden analog cihazlar tarafından ölçüldüğü için ibreli skalalı sistemlerdir. Bu tür cihazlardan okuma yapmanın en önemli avantajı, fiziksel büyüklüğün alacağı Max. Min değerleri arasında, olması gereken aktuel değerlerin okunmasıdır.

Sinyal okuyucu bu değeri okurken fiziksel büyüklüğün ekstrem noktaları hakkında da fikir sahibi olur. Örneğin arabanın hız göstergesi, en fazla ne kadar km hız yapabileceği hakkında bir mertebe göstermektedir. Arabanın bu sürati yapıp yapamayacağı ise farklı bir müzakere konusudur.

Dijital göstergeler ise okunan değerlerin sayısal karşılığıdır. Burada değerin net olarak ölçümü mümkün olur ve okuma hataları minimize edilmiş olur. Artık hemen, hemen tüm algılama cihazları digital tarzda imal edilmektedir. Ancak eski alışkanlıkları da dikkate alan bazı imalatçılar, digital bir göstergenin yanında, ibreli analog ve hatta bar halinde tasarlanmış göstergeler de kullanmaktadır. Barlı göstergelere daha ziyade akustik ve ses cihazlarında rastlanmaktadır.

Fiziksel büyüklüğün algılanması ve daha sonra bu büyüklüğün kullanılması için elektriksel veya pinomatik veya başka bir fiziksel büyüklüğe dönüştürülmesi gerekmektedir. En yaygın kullanılanı elektriksel sinyaller olmaktadır.

Bu sinyaller daha sonra işlenmek üzere otomasyon cihazlarının periferi ünitelerine ,oradan da mikroişlemcinin bulunduğu prosesörlere ulaştırılmaktadır. Merkezi işlemci gelen sinyali yazılım değerlerine göre işleyip gerekiyor ise bir çıkış komutu ile eylem yapılmak üzere dış ünitelere gönderir. Bu büyüklükler genellikle akım veya gerilim değerleri ile ölçülür. 4-20mA veya 0-10 volt gibi büyüklük ile ölçülür.

Dış üniteler gelen bu sinyalin değerine uygun olarak pozisyonlarını gelen sinyal nispetinde değiştirirler. İş yapmak üzere gönderilen sinyallerde genellikle elektriksel sinyallerdir. Ancak bu sinyaller çok küçük değerlerde oldukları için genellikle iş yapma noktalarında amplifiye ( Kuvvetlendirilir ) edilirler.

Bazen iş yapma noktalarımız tehlikeli bölgeler olup Atex yönetmelikleri devreye girer . Böyle durumlarda kaza yapmamak için elektrik sinyali, koruma rölesi üzerinden yollanır. Veya iş yapması için basınçlı hava büyüklüğüne çevrilir. Böyle bölgelerde çift yönlü çeviriciler kullanılır. Fiziksel büyüklüğü hava ile ölçüp elektriğe çevirebildiğimiz gibi, elektrik sinyali de iş yapması için basınçlı hava değerine çevrilir.