Ağ bağlantıları ve teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte bu hatları oluşturan data kablolarını korumak da ayrı bir önem kazanıyor. Yerli üretimi ile Türkiye ve dünyanın alçak gerilim sektörüne yön veren markası Sigma Elektrik’in geliştirdiği Data Parafudr, data kablolarında yaşanan ani gerilimlerin server, intranet ve cihazlara ulaşmasını engelleyerek yaşanacak olası kayıpların önüne geçiyor.

Data Parafudr maddi kayıpları önlemenin yanı sıra iş sürekliliğini sağlayarak müşteri ve prestij kaybı riskini de ortadan kaldırıyor. Sigma’nın geliştirdiği en son teknolojik ürünü Data Parafudr, gerilimin ani yüksek değerlere ulaştığı anlarda  devreye girerek veri kaybı kayıplarını önlüyor.

İşletmeler aşırı gerilimle verilerini kaybedebileceklerini göz ardı ediyor   

Konuyla ilgili açıklama yapan Sigma Elektrik Genel Müdürü Murat Akgül, “Sigma Elektrik olarak ürünlerimizle elektrik enerjisinin olduğu her alanda yer almak adına Ar-Ge ve üretimimize aralıksız devam ediyoruz.

Bu alanda adım attığımız en yenilikçi ürünümüz Data Parafudr oldu. Bugün veri, dünyanın en değerli hazineleri arasında yer alıyor. İşletmeler veri güvenliği için siber saldırılara karşı milyonlarca lira harcarken ani elektrik kesintisi ya da data kablolarına yüklenebilecek ani  gerilimlerle verilerini kaybedebileceklerini göz ardı ediyor.

Bu durum iş kesintileri, prestij kayıpları ve en önemlisi işletmenin devamlılığı için son derece önemli olan veri kaybına yol açabilir. Aynı şekilde yıldırım düşmesi ya da ani gerilim piklerinin yaşandığı anda veri kablolarına bağlı teknolojik aletlerin, ana serverların zarar görme riski de bulunuyor.

Biz bu ürünümüzle tüm riskleri ortadan kaldırarak işletmelerin veri ve teknolojik ekipmanlarının güvenliğini sağlıyoruz. Bugün ürünümüzle birçok kamu kuruluşunun farklı alanlarında veri kablolarının ve buna bağlı tüm teknolojik sistemlerin korumasını gerçekleştiriyoruz” şeklinde konuştu.

Geçici aşırı gerilimler, şebeke geriliminin çok kısa süreli olarak yükselmesidir ve hızlı bir şekilde şebeke gerilimi, ana sinüs formuna geri dönme eğilimindedir. Gerilimdeki bu kısa süreli yükselmeler atmosferik kaynaklı, anahtarlamaya bağlı olarak veya hata akımlarının kesilmesi sonucu oluşabilir.

Atmosferik Olaylar Sonucu Oluşan Aşırı Gerilimler

Doğanın inanılmaz gücü yıldırım, her yıl dünya 24.000’den fazla yangına, 407 milyon dolarlık maddi hasara neden olmaktadır**.

Çok yüksek enerji taşıyan yıldırım akımlarının toprağa düşmesi yıldırım darbesinin doğrudan etkisidir, yıldırım akımının bir kısmı toprakta sönümlenirken diğer kısmı ise şebekeye dahil olmaktadır. Bu yüksek enerjili yıldırım darbeleri, elektrik sisteminde maddi hasar oluşturması kaçınılmazken, malzemelerin çok şiddetli aşırı ısınması sonucu da yangın riski oluşturabilirler.

Yıldırım akımının dolaylı etkisi ise daha sık gözlemlenen bir etkidir, yıldırım darbesinin elektromanyetik indüksiyon ile enerji iletim hatlarında gerilim yükselmesi sonucu oluşur.

IEC 62305-1 standardında yer alan yıldırım akımı- kümülatif oran tablosuna göre yıldırım darbelerinin %50’si 35kA’i %5‘i ise 100kA’i aşan bir akıma sahiptir.

Anahtarlamaya Bağlı Oluşan Aşırı Gerilimler

Elektromanyetik indüksiyon, değişen bir alana maruz kalmış bir iletkenin üzerindeki potansiyel fark (voltaj) üretimidir. Keşfi 1831 yılında Michael Faraday tarafından yapılmıştır.

Yüksek güçlü bir elektriksel yükün kapatılıp açılması ile ani akım değişimleri meydana gelir. Ani akım değişim sonucu, Faraday yasasına göre yakın bölgede bulunan iletkenler üzerinde gerilim endüklenmesi oluşur.

Günlük yaşamda ise bu durumu genel olarak endüktif yüklerin, motorların , trafoların devreye girip çıkması ani akım değişimleri sonucu gerilim yükselmeleri ile görmekteyiz. Atmosferik olaylar sonucu oluşan aşırı gerilimler ile kıyasladığımızda anahtarlamaya bağlı oluşan aşırı gerilimler %60-80 lik bir oran ile çok daha sık gözlemlenir, fakat daha düşük enerjili darbeler oluştururlar.*

Gerilim Koruma Elemanları Parafudrlar

Giderek yaygınlaşan Iot ve elektronik cihazlarda daha küçük boyutlara ulaşma trendi daha fazla transistör kullanımını da beraberinde getirmektedir.Bu da cihazların gerilim yükselmelerine karşı daha duyarlı hale geleceği anlamına gelmektedir. Sistemlerin ani aşırı gerilim darbelerine karşı korunması ise ancak doğru yapılmış topraklama, eş potansiyel topraklama ve parafudrlar ile sağlanır.

Parafudrlar elektrik tesisatını ve elektrik tesisatına bağlı cihazları, yıldırım kaynaklı gerilim darbelerine ve elektrik tesisatı içerisinde oluşan ani darbelere karşı koruyan elemanlardır. Parafudrlar sisteme paralel bağlanır ve normal şartlar altında üzerinden akım geçişine izin vermeyecek şekilde yüksek iç dirence sahiptir. Ani gerilim yükselmesi durumunda, içerisinde bulunan devre elemanları iletken duruma geçerek aşırı akımları toprağa akıtır.

Neden Sigma Parafudr Kullanılmalı?

TS EN ve Avrupa standartlarına uygun üretilen Sigma parafudrları ile elektrik tesisatı ve bu tesisata bağlı teçhizatlar güvenli bir şekilde koruma altına alınır. Sigma AG parafudrları Sınıf I Tip 1 B sınıfı hariç diğer tüm parafudrlar için hata sinyal kontağı ile birlikte sevk edilir. Bu sayede darbe gerilimi meydana geldiğinde, istenirse ikaz sinyali alınır. Sınıf II, Sınıf I+II,Sınıf III parafudrların katuşları kolayca değiştirilebilir, böylece bakım maliyetleri de düşürülmüş olur. Sigma parafudrlar geniş ürün seçim olanağı ile komple bir koruma sağlar, olabilecek tüm risklerin önüne geçilmiş olur.

Kaynak*: https://www.nemasurge.org/history/

Kaynak**: https://earthdata.nasa.gov/learn/articles/iss-lis-provisional-data

kaynak: http://www.sigmaelektrik.com/asiri-gerilimin-nedenleri-ve-parafudrlar

Data iletim hatları ve bu hatlara bağlı olan server sistemleri, kameralar, bilgisayarlar, modemler içerisinde kullanılan yarı iletkenler ani gerilim darbelerine karşı oldukça hassastır. Bu nedenle ani gerilim darbelerine karşı data koruma parafudrları kullanılması oldukça önemlidir.

Data İletim Hatlarında Meydana Gelen Gerilim Darbelerinin Nedeni Nelerdir?

Yıldırım darbesi, elektrik şebekesinde olduğu gibi data hatlarına da toprak hattı üzerinden yayılım göstererek veya elektrostatik deşarj nedeni ile zarar verebilir. Bir diğer neden ise elektrik şebekesinde meydana gelen yüksek aşırı akımlardan kaynaklanan manyetik alan, endüktif kuplaj ile data kablolarında endüklenmiş aşırı gerilimler oluşturur. Yine elektrik şebekesinde meydana gelen yüksek aşırı akımlar endüklenme dışında yayılım yolu ile data hatlarına da karışabilir.

Data İletim Hatları Gerilim Darbelerine Karşı Korunmazsa Ne Olur?

Günümüzde data iletim hatlarının kullanılmadığı neredeyse hiçbir alan yoktur. Veri Merkezleri ve Bankalar, Baz İstasyonları, Fabrikalar, Endüstriyel Tesisler, Hastaneler, Okullar, Havaalanları bünyesinde bulundurdukları server odaları, güvenlik kameraları ile   data iletiminin oldukça önemli olduğu alanlardır. Bu alanlarda veri iletim hatları üzerinden elektronik cihazlara iletilen gerilim darbeleri bu cihazların hızlıca bozulmasına; dolayısıyla oldukça yüksek ekipman zararlarına, veri kaybına, iş gücü kaybına güvenlik zafiyetine bunlarla birlikte müşteri memnuniyetsizliğine ve müşteri kaybına dahi neden olur.

Neden Sigma Data Koruma Parafudru Kullanılmalıdır?

Sigma Data Koruma Parafudru data iletim hatlarının ani aşırı gerilimlere karşı korunması amacıyla Gaz Deşarj Tüpü(GDT) ve Diyot teknolojisi ile üretilir

Yüksek deşarj kapasitesi ve 10ns’den (saniyenin yüz milyonda biri kadar) daha düşük hızlı tepki süresi ile oluşabilecek tüm gerilim darbeleri güvenliğimizi sağlayan ve verilerimizi depolayan cihazlara zarar vermeden hızlıca sönümlenir.

• RJ45 soket ile tüm data hatlarına kolayca bağlantı sağlanır.
• Yüksek deşarj kapasitesine ve düşü Up seviyesine sahiptir.
• 10/100/1000MBPS ve GB sistemler ile uyumludur.

kaynak: www.sigmaelektrik.com/data-iletim-hatlari-neden-korunmalidir

Paratoner çok eski olduğundan dolayı ve yapı dışında görüldüğü için sektör içi veya dışından hemen herkes tarafından bilinmekle birlikte, işlevi bazen abartılı şekilde bilinmektedir. 

Şöyle ki; paratoner yapıların en üstünde, halk tabiriyle yıldırımın herhangi bir yere düşmesini engelleyerek, kendi üstünden bulut-toprak arasındaki devreyi tamamlamasını sağlar.

Paratoner kelimenin tam anlamıyla yıldırıma yol gösterirken, yapı içerisindeki cihazların yanmasına ya da herhangi bir zarar görmesine mani olamaz. Bu zararları engellemek için alçak gerilim parafudrlar kullanılmaktadır.

AG parafudrlar; paratonerin sektör içinden ve dışından neredeyse herkes tarafından bilinmesinin aksine, sektörün içinde bile uzmanları dışında tam olarak bilinmediği, şartnamelerde görüldüğünde tedarik edildiği sektör temsilcilerinin malumudur.

AG parafudr konusunun uzmanlar dışında tam olarak bilinmediği konusuna değinmişken, uzmanların da AG parafudr konusunda ciddi bilgi kirliliği ya da ithalatçıların hatalı çevirilerle aktardığı bilgileri sorgulamadan aldıklarına çoğu kez şahit olmaktayız.

AG parafudr konusu şartnamelerde yer almaya başladıkça ve kullanımı arttıkça sektörün şikayetleri de dillenmeye başladı.

Sektörün en büyük şikayetkerinden biri; AG parafudr kullandık ama cihazlarımız yine yandı, bu cihazlarımızı yıldırıma karşı korumayacak mıydı? Veya bizim parafudrlarımız çok kaliteli; yıllardır kullanıyoruz, daha birkez kartuş değiştirmedik. 

Bir başka sorun; parafudr aldık, kartuşunun değiştirilmesi gerekiyor ama bulamıyoruz. Bir diğeri, şartnameye göre parafudr talep ettik, 2 ay termin verdiler gibi soru ve sorunlar listesi uzayıp, gidiyor.

PARAFUDR STANDARDI

AG parafudrlar genel olarak EN 61643-11 standardı altında kategorilendirilmiş; Type1, Type2, Type3 ile belirlenmiştir. 

Bu sınıflandırmalar piyasada B, C, D sınıfı olarak ta bilinmekte ve B+C gibi özel sınıflar yada B+C+D gibi kompak modelleri türetilmiştir.

STANDART PARAFUDR

B sınıfı parafudrlar 2,5kV altı voltaj darbelerinde 50kA impulse akımını, 100kA nominal darbe akımını 8/20µs ve 10/350µs sürelerde toprağa iletmek ve bu esnada zarar görmemek adına tasarlanmışlardır.

C sınıfı parafudrlar, 1,4kV altı voltaj darbelerinde 20kA nominal darbe akımını, 40kA maksimum darbe akımını 8/20µs sürede toprağa iletmek ve bu esnada zarar görmemek adına tasarlanmıştır.

D sınıfı parafudrlar, 1kV altı voltaj darbelerinde 3kA nominal darbe akımını, 5kA maksimum darbe akımını 8/20µs sürede toprağa iletmek ve bu esnada zarar görmemek adına tasarlanmıştır.

Ayrıca piyasada özel olarak bir sınıf daha kullanılmaktadır, B+C sınıfı parafudrlar; 1,6kV altı voltaj darbelerinde 12,5kA impulse akımını, 50kA nominal darbe akımını 8/20µs ve 10/350µs sürelerde toprağa iletmek ve bu esnada zarar görmemek adına tasarlanmışlardır.

Yukarıda değindiğimiz sorunların başında olan ve piyasada hemen herkesin dikkatinden kaçan birkaç husus, parafudr standardında eksiklik olarak karşımıza çıkmaktadır.

1- Parafudr darbe akım ve gerilim testlerinde paralelde yük bulunmaz ve oluşturulan darbelerde yükün korunduğu gözlemlenemez. Parafudr koruması alan tüketicinin böylece cihazının korunup korunmayacağı belirginliğini kaybeder ve piyasadaki, parafudr kullandım ama cihazlarım yandı sorunları ortaya çıkar.

2- Parafudr darbe testlerinde, mükemmel topraklama direnci oluşturulur ki, piyasada bu neredeyse imkansızdır. Bu konuda Kamu Şartnameleri’nde ilk kez 2014 yılında Emniyet Genel Müdürlüğü – Savunma Sanayi Başkanlığı Ortak İhalesi’nde KGYS (Mobese sistemleri) için, topraklama olmasa da koruma kabiliyeti aranmıştır.

3- Parafudr darbe testlerinde kullanılan 1kV-2.5kV voltaj darbesi sistemlerde oluşabilecek 10kV seviyesindeki darbelerin oldukça altında kalmıştır.

Standartta karşımıza çıkan tüm bu eksiklikler ile nötr kopmasına karşı koruma ve kartuş sorununu ortadan kaldıran yeni nesil parafudrlar, tüketici soru ve sorunlarını büyük ölçüde ortadan kaldırmıştır.

Standart üstü ürünlere verilmek üzere TSE tarafından 2014 yılında başlatılan Beyan Doğrulama Sertfikası ilk kez Yeni Nesil Parafudr için verilmiş ve iyi bir topraklama bir yana topraklama olmasa bile 15kV, 20kA yıldırım darbesinin 8/20µs ve 1,2/50µs sürelerde test edilirken, paralel bağlı yük/yüklerin korunduğu belgelenmiştir.

Görüşmek dileğiyle…

Fotovoltaik sistemler iki çeşit kullanılmaktadır;

1- Şebekeye Bağlı (On-Grid) Sistemler

Güneş panelleri sayesinde üretilen DC elektrik akımı inverter yardımıyla AC voltaja dönüştürülür ve şebekeye verilerek, ihtiyaçtan fazla üretimin satılmasına, üretimden fazla ihtiyaç halinde şebekeden alınmasına olanak sağlayan çift yönlü elektrik alış-verişi sağlayabilen sistemlerdir.

2-Şebeke İle Bağımsız (Off- Grid) Sistemler

Elektrik şebekesinden uzak ya da üretimin sınırlı kapasite ile kullanılacağı durumlar için akülerde depolama suretiyle güneşten elektrik üretilen sistemlerdir.

DC PARAFUDR

DC parafudrlar, güneş enerjileri başta olmak üzere, redresör, rectifier, data ve Telekom hatları ile invertör vb. sistemlerde yoğun olarak kullanılan parafudr çeşididir.

DC parafudrlar 12V ile güneş panellerinin yoğun olarak kullanıldıkları yerlerde 1500V’a kadar kullanım imkanı bulabilmektedir.

PV parafudr olarak bilinen 1000V seviyelerindeki DC parafudr çeşidi günümüzde yoğun kullanım alanı bulmakta ve 1500V parafudr ihtiyacı da sistemlerde test edilmeye başlamıştır.

Güneş panellerinin birbirine seri olarak bağlanmasıyla elde edilen çıkış voltajı invertöre girerken, oluşan potansiyel farkına uygun voltaj seçilerek buna göre sisteme paralel DC parafudr uygulaması yapılır.

Bu sayede paneller üzerinde oluşabilecek ani gerilim değişimleri ya da panellere ulaşabilecek yıldırım darbesinin invertöre zarar vermesinin önüne geçilecektir.

Güneş enerji panellerinde bir de inverter çıkışında elde edilen AC enerjinin şebekeyle irtibatlandığı noktada yine olası yıldırım darbelerine karşı parafudr uygulaması yapılmalıdır.

Şebeke tarafından kullanılan parafudrların, enerji dalgalanmalarına karşı yeni nesil parafudr olarak  seçilmesi hem B,C,D sınıfı koruma kabiliyeti sağlayacak, hem de nötr kopması vb. hatalara karşı da koruma kabiliyeti sağlayacaktır.

Güneşten daha fazla faydalanmak için geniş açık alanlarda kurulan güneş panelleri, birçok doğa olayından doğrudan etkilenebilecek şekilde tehditlere açık olduğundan koruma tedbirlerinin AC ve DC tarafta uygulanması sistemi daha uzun ve kesintisiz kullanıma uygun hale getirecektir.

Görüşmek dileğiyle…