1890’lı yıllarda Avrupa ve Amerika’da şirketler elektrikli araç üretip satmaktaydı. Hatta 1900’lerin başında Amerika’daki elektrikli araç sayısı benzinli araç sayısından fazlaydı. Dolayısıyla menzil artırma düşüncesi ortaya çıktı. Bu nedenle elektrik motoru ile benzinli motoru birleştirme fikri ortaya çıktı, böylelikle ilk hibrit yapı denendi.

Ancak 1920-1960 yıllarında benzin fiyatlarının düşmesi, Charles Kettering’in marş motorunu bulması, Amerika’daki yolların iyileşmesiyle uzun menzilli araç ihtiyacının artması, Henry Ford’un içten yanmalı motorlu araçları seri üretmeye başlaması, araç maliyetlerinin düşmesi gibi nedenlerden dolayı elektrikli araçlara ilgi azalmış ve İYM (İçten Yanmalı Motor)’li araçlar dünya çapında ilgi odağı olmuştur.

Otomotiv şirketleri İYM araçların seri üretimine başladı ve bu olay da 1930’larda elektrikli araçları ortadan kaldırdı. 1960 yılına geldiğimizde İYM’lerin sebep olduğu hava kirliliğini önlemek adına elektrikli araçların önemi yeniden ortaya kondu. Amerika, İngiltere, Fransa gibi ülkelerde yaşanan petrol kriziyle birlikte elektrikli araçlara hız verildi. 1980’lerde hükümetler elektrikli araçların çevre dostu olmasından dolayı bu araçlara ekonomik teşvikler vermeye başladı.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki nüfus ve refah düzeyindeki artışlar beraberinde karayolunda trafiğe çıkan araç sayısında da artışa yol açmıştır. Günümüzde Avrupa Birliği ülkelerindeki CO₂ emisyon ’unun %20’si karayolu taşımacılığından kaynaklanmaktadır. Buradan hareketle Avrupa Birliği ülkelerinde, araçlardan kaynaklanan “Sera Gazı Yoğunluğu”nu 2020 yılı itibariyle %10’a indirilmesini hedeflemektedir.

Halihazırda ise gelişmiş ülkelerin pek çoğunun binek araçlarda yıllık vergilendirmede karbon emisyon oranını referans aldığı bilinmektedir. Günümüzde karayolu taşımacılığının en önemli yakıtı fosil yakıtlardır. Fosil yakıtların yakın gelecekte tükenecek olması ve çevreye verdikleri geri döndürülemez zararlar elektrikli araç teknolojisinin gelişmesinde en büyük ateşleyici paya sahiptir. Bu çalışmada elektrikli araçların tarihsel gelişimi, çalışma prensibi, dünyadaki ve ülkemizdeki yaygınlaşma durumu incelenmiştir.

Elektrikli otomobillerle fosil yakıtlı otomobillerin mücadelesi aslında yüz yıl önceye dayanıyor. İlk otomobiller 1800’lerin ortalarından itibaren geliştirildiyse de ancak 20. yüzyıl başlarında seri üretim otomobiller ortaya çıktı.

1900 yılında ABD’de satılan 4.200 otomobilden; 1681’i buharlı, 1575’i elektrikli, 944’ü içten yanmalıydı. 1917’ye geldiğimizdeyse durum tam tersine dönmüştü. Trafikteki 50.000 elektrikli otomobile karşın 3,5 milyon içten yanmalı motoru olan otomobil vardı. Buharlılarsa tamamen ortadan kaybolmuştu.

Peki, elektrikli otomobillerin tutulmamasının nedeni neydi? 1899’da elektrikli otomobil günlük ulaşım ihtiyacını en iyi şekilde karşılıyordu. Elektrikli otomobiller hem güçlü hem de diğer otomobillere göre frenlemesi iyiydi. Yüksek torku ağır yükleri taşımayı kolaylaştırıyordu. En zayıf olduğu alansa bugün olduğu gibi menzilinin yetersiz olmasıydı.

Yaklaşık 60 km’lik menzil şehir içi yolculuklar için yeterli olsa da içten yanmalı motora sahip araçlar şehirlerarası yolculuklar yapmaya başlayınca işin seyri değişti. Şehir dışında elektrik hatları yaygın değildi ve araçları şarj etmek problem oluyordu. Kurşun asitli aküler pahalıydı, üstelik uzun süre dayanmıyordu. Ayrıca elektrik motorları da pek ufak sayılmazdı. Tüm bu sorunlar neticesinde elektrikli otomobiller günlük hayattan silindi ve neredeyse yüzyıl boyunca gündeme gelemedi. İşin ilginç yanıysa elektrikli otomobilleri tarihe gömen sorunların bir kısmı bugün hala tam olarak çözülebilmiş değil.

Küreselleşen dünyada şehirlerin kalabalıklaşması ve buna bağlı olarak motorlu taşıtların artması, petrol rezervlerinin azalması, çevre tahribatı ve iklim değişikliği gibi birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Bu noktada yaşanan teknolojik yenilikler ulaşım sektöründe içten yanmalı motorlara alternatif olarak elektrikli otomobillerin kullanımını gündeme getirmiştir.

Elektrikli arabanın icadına giderken;

Elektrikli otomobillerin tarihi dört farklı döneme ayrılabilir:

Elektrikli araçların ilk öncüleri (1830-1880), elektrikli motorla ulaşıma geçiş (1880-1914), içten yanmalı motorun yükselişi (1914-1970), elektrikli araçların dönüşü (1970-2003). 1800’lerin başlarında, piller ve motorlardaki bir dizi teknolojik atılım, mühendislik ve otomotiv öncüleri tarafından yapılan geliştirmeler, ilk elektrikli araçların üretilmesini sağladı.

Her şey, İtalyan fizikçi ve mucit Alessandro Volta’nın 1775’te çığır açıcı icadı olan bataryanın üretilmesiyle başladı.

Ardından ABD’nin Vermont şehrinde bir demirci, elektrikli motor aracılığıyla çalışan sürüklenebilir küçük bir mobilet icat etti.

Elektrikli Araçların Avantajları:

• Çevre Dostu: Elektrikli araçlar, fosil yakıtlarla çalışan araçlara kıyasla çok daha az karbon salınımı yaparlar. Bu, şehirlerin hava kalitesinin iyileşmesine ve küresel ısınmanın azalmasına yardımcı olur.
• Düşük İşletme Maliyetleri: Elektrikli araçlar, daha az hareketli parçaya sahip oldukları için bakım maliyetleri daha düşüktür. Ayrıca, elektrikli araçların yakıt maliyeti de içten yanmalı motorlu araçlara göre daha ekonomiktir.

• Sessiz Çalışma: Elektrikli araçlar, neredeyse sessiz çalışır. Bu, şehirlerdeki gürültü kirliliğini azaltır ve sürüş konforunu artırır.

Elektrikli Araçların Dezavantajları:

• Yüksek Başlangıç Maliyeti: Elektrikli araçların satın alma fiyatı, genellikle benzinli veya dizel araçlara göre daha yüksektir. Ancak, uzun vadeli kullanımda sağladıkları tasarruflar bu maliyeti dengeleyebilir.
• Sınırlı Menzil: Mevcut batarya teknolojileri nedeniyle, elektrikli araçlar genellikle içten yanmalı motorlu araçlara kıyasla daha kısa menzile sahiptirler. Ancak, batarya teknolojilerindeki ilerlemeler bu sorunu gidermeye yönelik adımlar atmaktadır.
• Şarj Altyapısı: Elektrikli araçların yaygınlaşması için geniş kapsamlı bir şarj istasyonu ağı gereklidir. Bu altyapının henüz yeterince gelişmemiş olması, bazı kullanıcılar için dezavantaj oluşturabilir.

Elektrikli Araç Türleri:

Elektrikli araçlar, farklı ihtiyaçlara ve kullanımlara yönelik olarak çeşitli türlerde üretilmektedir. Başlıca elektrikli araç türleri şunlardır:

• Tam Elektrikli Araçlar (BEV): Sadece elektrik enerjisi ile çalışan ve herhangi bir içten yanmalı motoru bulunmayan araçlardır.
• Plug-in Hibrit Elektrikli Araçlar (PHEV): Hem elektrikli motor hem de içten yanmalı motor bulunan ve harici bir kaynaktan şarj edilebilen araçlardır.
• Hibrit Elektrikli Araçlar (HEV): İçten yanmalı motor ve elektrikli motorun birlikte çalıştığı araçlardır. Elektrikli motor, genellikle fren enerjisinin geri kazanımı gibi yöntemlerle şarj edilir ve harici bir şarj kaynağına ihtiyaç duymaz.

%100 Elektrikli otomobilde içten yanmalı motor bulunmaz. Bunun yerine elektrik enerjisini hareket enerjisine dönüştüren bir motor ve rotor olarak adlandırılan dönen parça bulunur. Enerjisini bünyesinde barındırdığı bataryadan alan elektrikli araçlar, konvansiyonel otomobillere göre daha basit bir motor yapısına sahiptir. Elektrikli araçlar hem yakıt tasarrufuna olanak tanır, hem de çevre dostudur. Bu yüzden kullanımı her geçen gün artmaktadır.

Elektrikli Araç Nedir?

Teknoloji çağının bir sonucu olarak yakıt tasarrufu yapan, petrol tüketmeyen, sessiz ve yüksek verimlilikle çalışan motora sahip araçlar tasarlanmıştır. Elektrik araçlar bir rotor vasıtasıyla hareket eder. Elektrik motorunun içinde yer alan ve dönerek hareket halinde olan rotor adlı parça sayesinde elektrikli araç çalışır. Rotor döndükçe elektrik akımı iletilir, elektrik enerjisi hareket enerjisine dönüşür. Benzinli araçların aksine elektrikli araçtaki tork gücünün hissedilebilmesi için motorun belirli bir devire uluşmasına ihtiyaç duyulmaz. Motora ek olarak sahip olunan batarya sayesinde elektrikli araç kullanılır.

Elektrikli araçların içerisinde lityum-iyon pillerden oluşan bir batarya mevcuttur. Zaman içerisinde kullanıldıkça verimi düşen bu bataryalar kullanılarak elektrikli aracın sorunsuz bir şekilde 300 bin veya 1 Milyon kilometre yol yapabildiği bilinmektedir. Pek çok elektrikli araç üreticisi tarafından aracın kullanıldığı ilk 4 yıl içerisinde bataryanın %80’lik kapasitesine garanti verilmektedir. Elektrikli araçlar kullanıcıya yakıttan tasarruf etme imkanı sunar.

İçten yanmalı motoru olan bir aracın tükettiği 1 litrelik benzinin elektrikli araçtaki karşılığı 10 kWh olarak belirlenmiştir.

Bir elektrikli araç 100 kilometrelik sürüş mesafesinde yaklaşık olarak 18 kWh ölçüsünde elektrik enerjisi tüketir.

Bu da içten yanmalı motor ile karşılaştırıldığında oldukça düşük bir enerji tüketimi anlamına gelmektedir. İçten yanmalı motoru olan bir araç için bunun 6 katı daha fazla yakıt harcaması yapıldığı belirlenmiştir.

Elektrikli Aracın Çalışma Prensibi Nedir ?

Elektrikli otomobil herhangi bir elektrikli çamaşır makinesinin çalışmasını sağlayan motorla benzer bir düzen içerisinde işlev gösterir. Benzin veya mazotla çalışan klasik otomobillerdeki gibi içten yanmalı motorlardan farklı olarak yüksek verimlilik, aşınmazlık ve çift yönlü çalışma özelliklerine sahiptir.

Fosil yakıtların kullanıldığı içten yanmalı motorlarda verimlilik oranı oldukça düşüktür. Motorun içerisindeki hareketli parçalar ve diğer aksamlar nedeniyle üretilen enerjinin yaklaşık olarak %35’inden hareket ettirecek güç üretilir. Bu da elektrik bir otomobile kıyaslandığında düşük bir oran olarak kabul edilir. İçten yanmalı motorlarda hareket enerjisi üretilirken yüksek ısı, gürültü ve titreşim açığa çıkar. Elektrikli otomobiller ise sessiz bir şekilde çalışır.

“Bu özelliklere ek olarak elektrikli araçlarda 2000’e yakın hareketli parça ve debriyaj balatası, vites kutusu, pistonlar, yakıt tankı, egzoz sistemi ve yağ ile su pompası bulunmaz.”

Elektrikli Araç Nasıl Şarj Edilir

Cep telefonlarının şarj edilişine benzer bir şekilde elektrikli araçlar da şarj edilir. Çok daha yüksek güç ve enerji kapasitesi ile. Cep telefonlarında olduğu gibi elektrikli araçlarda da lityum-iyon cinsinden piller kullanılmaktadır. Evde alternatif akım veren standart prizler kullanılarak 8-10 saatlik bir zaman dilimi içerisinde elektrikli araç şarj edilebilir. Evdeki elektrik tesisatı tek fazlı ve düşük amperli olduğu için aracın şarj süresi uzundur. Evlerden farklı olarak çeşitli konumlara tesis edilen ücretsiz şarj istasyonlarından elde edilen yüksek akım sayesinde çok daha kısa sürede aracın şarj edilmesi sağlanabilir.

Alışveriş merkezleri ve benzin istasyonlarında şarj istasyonlarına rastlamak mümkündür. Söz konusu hızlı şarj istasyonları sayesinde elde edilen doğru akım kullanılarak aracın 30-60 dakika içerisinde şarj olması sağlanır. 30 dakika içerisinde pek çok elektrikli arabanın %80 oranında şarj edildiği bilinmektedir. Ancak normal hıza sahip olan bir elektrik akımı kullanılarak da 2 veya 4 saat içerisinde araç tamamen şarj edilebilir.

“Bataryası tamamen şarj edilmiş olan bir elektrikli otomobilin kat edeceği mesafe modele göre 2025 yılı itibariyle; 200 ile 600 kilometre arasında değişiklik gösterir.”

Pek çok elektrikli otomobil firması elektrikli aracın bataryasına en az 8 yıl ve en fazla da 15 yıllık garanti süresi verir. Arabanın ne sıklıkta kullanıldığına bataryanın yıpranması değişiklik gösterse de 70.000 kilometreden sonra bataryada verim kaybı gözlenmektedir. Bu kayıp 100 bin km’de %6 ile %8 arasında düşünülebilir.

Yani 80Kws’lik bataryanın 100 bin km sonraki kapasitesi %8 oranında kayıp verebilir. Bu oranda, 350 km’lik menzile sahip bir aracın 100 bin km’lik kullanım sonrası, yaklaşık 320 km menzil anlamına gelir. (Bu oranlar kullanıcının kullanım şekline, kullanıldığı iklim ve yol şartlarına göre de büyük farklılık gösterebilir.)

Elektrikli Araçların Bakımı Nasıl Yapılır?

 Benzin veya mazotla çalışan arabalara kıyasla elektrikli araçların motor yapısı daha basittir. Elektrikli aracın motorunda daha az hareket eden parça olduğu için onarılması ve dönem dönem bakımının yapılması gereken daha az miktarda parça bulunur. Elektrikli aracın bakımına daha az para harcanır. Aracın kat ettiği mesafeye göre bakıma girmesi gerekir.

Elektrikli aracın bakımı için yapılanlar şu şekildedir:

• Lastiklerin kontrol edilmesi
• Fren sisteminin elden geçirilmesi
• Elektrikli motorun performansının ölçülmesi
• Bataryaların verimliliğinin ve yıpranma payının tespit edilmesi
• Elektrikli parçaların kontrol edilmesi
• Gerekli olan hallerde bataryanın değiştirilmesi

Elektrikli Araçların Olumlu Yönleri Nelerdir?

 Elektrikli araçların sağladığı en önemli yararların başında yakıt tasarrufu gelir. Fosil yakıtlarla çalışan otomobiller nedeniyle doğal kaynaklar tüketilmektedir. Elektrik benzin ve mazota kıyasla daha düşük maliyetli bir enerji kaynağıdır. Benzin ve mazotla çalışan araçlarda yüksek vergilendirme mevcutken, elektrikli araçlarda vergi oranları çok düşüktür. (Yurtdışında %1 gibi vergilendirme mevcutken, ülkemizde maalesef ÖTV, KDV, MTV gibi 3 farklı türde vergi alınmaktadır.)

Fosil yakıtla çalışan motora sahip bir araca kıyasla elektrikli araçlar daha fazla teknolojik donanım ile tasarlanmaktadır. Elektrikli araçlar çevre dostudur, dünyaya daha az karbon salımı gerçekleştirir. (Elektriğin nasıl ve hangi kaynaktan üretildiği önemlidir. Tüm dünyada gelişen trend rüzgar ve solar panel ile desteklenmesidir.)

Elektrikli Araçların Olumsuz Yönleri Nelerdir

 Elektrikli araçların tamamen şarj edilmesi için gereken süre yol üstünde 30-60 dakika, evden 8-10 saate kadar varmaktadır. Şarj durumuna göre elektrikli aracın gideceği yol mesafesi değişiklik göstermektedir. Acil durumlarda yetersiz şarj seviyesi kişinin zor durumda kalmasına yol açabilir. Fosil yakıtlarla çalışan araçlara kıyasla elektrikli araçlar daha yüksek fiyatlar karşılığında satılmaktadır. Türkiye’de satış ağının ve teknolojik olanakların yetersiz olması sebebiyle elektrikli araçların bakım ve onarımı hususunda sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Sonuç:

Tüm bu bilgiler doğrultusunda söyleyebiliriz ki elektrikli araçların gelişimi için teknolojik araştırmalar, yaygınlaştırılması için de teşvikler devam ediyor. Dünya hızla tüm yollarda elektrikli araçlar olması yolunda çalışmalarını sürdürüyor. Bunun için gerekli altyapıları oluşturmak ve artan elektrik ihtiyacını karşılayabilmek adına alışılagelmiş yenilenebilir enerji kaynaklarının yanı sıra yeni nesil enerji kaynaklarının (örn: biyokütle) daha etkin kullanılması hayati önem taşıyor.

Şimdilik her ne kadar elektrikli araç sahibi olmanın dezavantajları var gibi görünse de önümüzdeki yıllarda bu dezavantajlar da ortadan kalkacak ve mevcut içten yanmalı motor kullanan araçların yerini alacak gibi görünüyor.

Kaynakça:

1- Elektrikli Araçların Avantajları, Dezavantajları ve Yangın Riskleri: Batarya Güvenliği ve Yangın Söndürme Çözümleri Üzerine Bir İnceleme

https://zenodo.org/records/13625454

2- Elektrikli otomobillerin dünü, bugünü ve geleceği

https://dergipark.org.tr/tr/pub/jitsa/issue/35759/396912

3– Elektrikli Araçlar

https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/

4- Elektrikli araçlar

https://www.dunyaenerji.org.tr/wp-content/uploads/2018/09/YET3-1.pdf

5- Küresel elektrikli otomobil piyasasına genel bakış

6- Elektrikli otomobil sanayi üretiminde tüketici davranışlarının etkisi: “türkiye örneği”

https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/ET004588.pdf

7- Elektrikli Otomobil ve Çalışma Prensibi

https://tehad.org/2021/04/27/elektrikli-otomobil-ve-calisma-prensibi/

8- Elektrikli arabanın uzun tarihi: TOGG’dan 193 yıl öncesi

https://www.indyturk.com/node/506506/türki̇yeden-sesler/elektrikli-arabanın-uzun-tarihi-toggdan-193-yıl-öncesi

Bu teknolojik gelişmeler, sürüş deneyimini yeniden tanımlıyor. Bir spor arabanın sadece 12 dakikalık şarjla 900 kilometre yol alabilmesi, geleceğin sürüş deneyimini bugünden hissetmemizi sağlıyor.

Yeni Fırsatların Keşfi

Çin’deki teknoloji devleri, otomotiv sektöründe devrim niteliğinde adımlar atıyor. Baidu ve Huawei gibi şirketler, yalnızca kendi sektörlerinde kalmayarak, elektrikli araç piyasasına güçlü bir giriş yapıyor.

Bu şirketler, yazılım ve donanım alanındaki uzmanlıklarını otomobil endüstrisine taşıyarak, teknoloji ve otomotivin mükemmel bir birleşimini sunuyorlar. Bu iş birliği, sektörün dinamiklerini kökten değiştiren bir etki yaratıyor

Akıllı Araçlara Geçiş

“Tekerlekli akıllı telefon” kavramı, özellikle genç ve teknoloji meraklısı kitleler arasında büyük ilgi görüyor. Çin’de Li Auto ve Xpeng gibi teknoloji tabanlı otomobil markaları, bu kültürel değişimin liderleri arasında yer alıyor.

Bu markalar, yazılım ve eğlence sistemlerine odaklanarak, sürücülere geleneksel araçlardan çok daha farklı bir deneyim sunuyor. Teknolojiyi sürüşle birleştiren bu yenilikler, elektrikli araç piyasasında büyük bir ilgiyle karşılanıyor.

Karşılaşılan Zorluklar Ve Engeller

Çin’deki elektrikli araç pazarının potansiyeli büyük olsa da, bu büyüme süreci çeşitli yasal engeller ve düzenleyici zorluklarla karşı karşıya. Teknoloji devleri için bile otomotiv sektöründe kârlılığı sağlamak, belirsizliklerle dolu bir yolculuk olabilir. Şirketler bu yeni pazarda ilerlemeye çalışırken, bu heyecan verici rekabet ortamında hangi oyuncuların başarılı olacağı ise zamanla ortaya çıkacak.

Elektrikli Araç Teknolojisinde Dikkat Çeken Diğer Gelişmeler

Elektrikli araç teknolojisi, hızla gelişen bir endüstri olarak birçok yeni fırsat ve zorluğu beraberinde getiriyor. Bu dinamik alandaki temel sorular, zorluklar, avantajlar ve dezavantajlar üzerinde durmak, geleceği anlamak açısından önemli.

Elektrikli Araç Teknolojisinde En Önemli Sorular Nelerdir?

Elektrikli araçlar etrafındaki en kritik sorulardan biri, şarj altyapısının ne kadar genişletilebileceğidir. Ülkeler, elektrikli araç kullanımını artırmak için şarj istasyonlarına yaygın erişimi nasıl sağlayabilir? Ayrıca, pil üretimi ve bertaraf süreçlerinin çevresel etkileri de uzun vadede yanıtlanması gereken önemli sorular arasında yer alıyor.

Elektrikli Araçların Gelişimine Engel Olan Başlıca Zorluklar Nelerdir?

Elektrikli araç sektörünün karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, pil teknolojisinin geliştirilmesi ve sürdürülebilirliğidir. Pil verimliliğini artırmak, kullanım ömrünü uzatmak ve sürdürülebilirliği sağlamak, üreticilerin en büyük öncelikleri arasında. Ayrıca, pillerin ham maddelerinin tedariki ve bu süreçlerin etik boyutları da dikkat çeken diğer önemli konular arasında yer alıyor.

Elektrikli Araçların Avantajları Ve Dezavantajları

Elektrikli araçların en büyük avantajlarından biri, sıfır egzoz emisyonu sayesinde çevreye olan olumlu etkileridir. Bu araçlar, temiz hava ve düşük karbon ayak izi sağlama konusunda önemli bir rol oynar.

Ayrıca, işletme maliyetlerinin düşük olması ve daha az bakım gerektirmesi de elektrikli araçları cazip kılan unsurlardan.

Ancak, sınırlı sürüş menzili, benzinli araçlara göre daha uzun şarj süreleri ve şarj altyapısına olan bağımlılık gibi dezavantajlar, bu araçların yaygınlaşması önünde engel oluşturabilir.

Elektrikli araç sektörü hızla gelişmeye devam ederken, bu alandaki yenilikleri ve gelişmeleri takip etmek hem tüketiciler hem de sektör paydaşları için büyük önem taşıyor.

Zorluklarla başa çıkmak ve inovasyonu teşvik etmek, sürdürülebilir ulaşımın geleceğini şekillendirmede kilit rol oynayacaktır.

Bu süreçte, elektrikli araçlar sadece bir ulaşım aracı olmanın ötesine geçerek, geleceğin sürdürülebilir yaşam tarzının bir parçası haline gelecek.

Hibrit araçların geliştirilmesi zorlu bir iştir; çünkü geleneksel içten yanmalı araçlara göre daha iyi verimliliğe ve elektrikli araçlara (EV’ler) göre daha iyi bir kilometre aralığına sahip araç elde etmek için mekanik, elektrik ve elektronik teknolojilerin birleştirilmesi gerekir.

HEV’ler, daha küçük pil paketleri kullanırken Bataryalı EV’lere kıyasla önemli ölçüde daha fazla menzile sahiptir ve bu da onları daha uygun maliyetli hale getirir. Bu nedenle HEV’ler, yalnızca İçten Yanmalı Motorlu (ICE) araçların yerini alacak kısa ve orta vadeli çözümler olarak değerlendirilmektedir.

HEV’lar genel olarak, Hafif hibrit (MHEV), Tam hibrit (HEV) ve Plug-in hibrit (PHEV) olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Hafif hibrit, geleneksel ICE ile tam hibrit arasında bir ara çözüm olduğundan daha az karmaşık elektrik sistemlerine sahiptir.

Hafif hibritin elektrik motoru, esas olarak bazen jeneratör-motor ünitesi olarak da bilinen entegre bir normal alternatörün ve marş motorunun yerini alan 48V’luk bir jeneratör/motor, daha sorunsuz çalıştırmaya, verimliliğe ve ağırlık tasarrufuna yardımcı olur.

Jeneratör aynı zamanda rejeneratif frenleme yoluyla da çalıştırılır ve ısı olarak dağıtılacak olan gücün yeniden yakalanıp araca güç sağlamak için geri kazanılmasına olanak tanır. Yarı hibrit sistemler tarafından üretilen küçük güç desteği, düşük hız durumlarında içten yanmalı motoru desteklemeye veya motor çalıştırma/durdurma işlevselliğinin taleplerini karşılamaya yardımcı olur.

Hafif hibrit sistem hem benzinli hem de dizel motorlarla kullanılabiliyor. İlki esas olarak şehir içi sürüş veya kısa mesafeli yolculuklar için önerilirken, ikincisi daha uzun rotalar ve örneğin dağlık alanlar gibi yüksek tork gerektiren ağır yükler için önerilir.

Hafif hibrit sistem, 48V’luk sistem olarak da kullanılmaktadır. Bunun sebebi daha fazla enerji geri kazanımı sağlamak ve dolayısıyla yakıt tüketimini de büyük ölçüde azaltmak için 48 voltluk bir lityum iyon veya kurşun karbon bataryadan, batarya ve hibrit güç aktarma organları için kontrolörlerden güç sağlamak için gücü 12 volta düşüren bir DC/DC dönüştürücü kullanılmaktadır. Geleneksel 12V sistemi, farlar, radyo veya cam regülatörleri gibi tüm düşük voltajlı tüketicilere güç sağlamaya devam ediyor.

Bir DC/DC dönüştürücü iki elektrik sistemini birbirine bağlar; böylece geri kazanılan fren enerjisi 12V elektrik sistemini de besler.

MHEV Nasıl Çalışır?

MHEV’lerin temel amacı geleneksel yakıt tüketimini ve içten yanmalı motorların karbon emisyonlarını azaltmaktır.

MHEV sistemin ana bileşeni, geleneksel araçlarda kullanılan marş motorları ve alternatörlerin yerini alan ve mini motor görevi gören küçük bir akü ve elektrik jeneratöründen oluşuyor.

Jeneratörün frenleme sırasında biriktirdiği kinetik enerji, daha sonra diğer şeylerin yanı sıra araç üstü donanıma güç verilmesine, içten yanmalı motorun çalıştırılmasına veya hızlı sürüş sırasında içten yanmalı motorun torkunu artırmaya yardımcı olur. Tüm sistem, verimli enerji yönetimi sağlayan yerleşik bir bilgisayar tarafından kontrol edilir.

Çalışmalarda, bu çözümün geleneksel yakıt tüketimini yaklaşık %5 ila %15’e kadar azaltacağı gösterilmiştir. MHEV’ların faydaları özellikle sık dur-kalk gerektiren şehir içi sürüş sırasında hissedilmektedir. Bunun nedeni, bu tür sürüşün, sollama veya trafiğe karışma durumları da dahil olmak üzere daha yumuşak bir sürüş sağlamasıdır.

MHEV’lerin Avantajları

• Basit yapılarından dolayı kullanımı kolaydır.
• Akıllı bir şanzıman tasarımına gerek yoktur.
• Düşük karbon emisyonuna sahiptir.
• Sahip olma ve yakıt tüketimi olarak ekonomiklerdir.

MHEV’lerin Dezavantajları

• Hızlanma sırasında motorun verimliliğini artırması haricinde diğer araç performanslarında etkisi kayda değer bir avantaj sağlamaz.
• Ulaşılabilirliği ve seçenekleri tam hibrit modellere göre azdır.
• Tam hibritler gibi, hibrit olmayan arabalardan daha pahalı olma eğilimindedirler.

Continental’e göre öngörülebilir gelecekte hibrit ve saf elektrikli araçların (PHEV ve saf EV) pazar payında sürekli bir artış olacak. En büyük artışın ise 2030 yılına kadar yaklaşık 25 milyon adede ulaşacak olan 48V MHEV mimarilerinden gelmesi bekleniyor.

[8]’e göre MHEV için Toplam Adreslenebilir Pazar’ın (TAM) değeri 2022’de 85,49 milyar ABD doları olarak belirlenmiştir.

Tahmin dönemi (2023-2031) boyunca %17,1’lik bir Bileşik Büyüme Oranıyla büyüyerek 2031 yılına kadar 353,94 milyar ABD dolarına ulaşması beklenmektedir.

[7]’ye göre ise 2018- 2028 yılları arası için yapılan tahmine göre %17,45’lik bir Bileşik Büyüme Oranı kaydederek önümüzdeki beş yıl içinde 224,27 milyar ABD dolarına ulaşması beklendiği belirtilmiştir.

Sıkı emisyon standartları, yakıt verimliliği ve hükümet teşvikleri, otomobil üreticilerinin ve alıcıların geleneksel araçlardan hibrit araçlara yönelmesine neden olan başlıca faktörlerdir.

En hızlı büyümenin Asya-Pasifik bölgesinde olması, bunu Avrupa ve Kuzey Amerika’nın takip etmesi beklenmektedir. Otomobil sektörü, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerde inovasyona, teknolojiye ve son teknoloji elektrikli araçların yaratılmasına odaklanmaktadır.

Görüşmek dileğiyle…

Referanslar

1- Singh, P. A., Singh, P. L., Pundir, A. K., & Saini, A. (2021). Mild Hybrid Technology in Automotive: A Review. Int. Res. J. Eng. Technol, 8, 4405-4410.

2- Cardoso, D. S., Fael, P. O., & Espírito-Santo, A. (2020). A review of micro and mild hybrid systems. Energy reports, 6, 385-390.

3- Taoudi, A., Haque, M. S., Luo, C., Strzelec, A., & Follett, R. F. (2021). Design and Optimization of a Mild Hybrid Electric Vehicle with Energy-Efficient Longitudinal Control. SAE International Journal of Electrified Vehicles, 10(1), 55-78.

4- https://www.seg-automotive.com/48v/mild-hybrid-technology/

5- https://knaufautomotive.com/what-is-a-mild-hybrid/

6- https://www.seg-automotive.com/48v/mild-hybrid-technology/

7- https://www.mordorintelligence.com/industry-reports/mild-hybrid-vehicles-market

8- https://straitsresearch.com/report/mild-hybrid-market#:~:text=Market%20Overview,period%20(2023%2D2031).

2050 Yılına Kadar Net Sıfır Emisyon Senaryosu, küresel enerji sektörünün 2050 yılına kadar geniş bir temiz enerji teknolojileri portföyü uygulayarak küresel enerji sektörünün net sıfır CO₂ emisyonuna ulaşması için maliyetlere, teknolojinin olgunluğuna, piyasa koşullarına ve mevcut altyapıya göre teknoloji dağıtımına ilişkin kararları gösteren normatif bir senaryodur. Bu senaryo, aynı zamanda, özellikle 2030 yılına kadar evrensel enerji erişimi ve hava kalitesinde önemli iyileştirmeler olmak üzere, enerjiyle ilgili temel Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ni de karşılamaktadır.

Yukarıda senaryo için en önemli değişken ulaşım sektörüdür. Ulaşım sektöründe, özellikle içten yanmalı motorların kullanımı, karbon emisyonunun en önemli nedenlerinden biri olup, IEA’nın 2020 verilerine göre ulaşımdan kaynaklanan karbon emisyonunun küresel emisyonlar içindeki oranı %24’tür.

2022-2023’te giderek daha fazla ülke, elektrikli araçların benimsenmesini hızlandırmak için mevcut planları güçlendirerek ya da ilk kez bir destek mekanizması getirerek politikalar önerdi.

Avrupa’da Birleşik Krallık, 2035 yılına kadar %100 EV satışlarına tam geçişle birlikte, tamamen içten yanmalı motorlu araç ve kamyonet satışlarının sona erdirilmesi tarihini, daha önce açıklanandan beş yıl önce, 2030’a kadar öne aldı.

Daha önce 2030 yılına kadar %30 EV satış payı hedefi olan Yunanistan, bu tarihten itibaren yalnızca sıfır emisyonlu hafif ticari araçların satışına izin verecek şekilde politikasını güçlendirdi.

İsviçre’de, ilk olarak 2018 yılında belirlenen, 2022 yılına kadar %15’lik elektrikli araç satış payı hedefi aşılarak 2022’de %25’e ulaşıldı.

Danimarka’da vergilendirmede yapılan değişiklikler EV şirket arabalarını daha çekici hale getirmeyi amaçlarken, Finlandiya’da elektrikli araçlara yönelik ithalat ve yıllık vergiler önemli ölçüde azaltıldı.

Avusturya, önceki yılla aynı oranları uygulayarak 2023 yılında EV sübvansiyonunu yeniledi.

IEA, 2030 yılına kadar pazardaki elektrikli araç satışlarının, hükümet politikaları ve pazar temellerinin ileriye dönük talep artışını hızlandırması nedeniyle toplam satışların %60’ına ulaşacağını tahmin ediyor. Buna göre dünya çapında 2030 yılında satılan her üç yeni arabadan birinin elektrikli olacağı tahmin ediliyor.

2023’ün ilk aylarından itibaren açıklanan raporlardaki rakamlara şöyle bir göz gezdirelim:

S&P Global Commodity Insights’ın aylık EV Essentials raporuna göre küresel şarjlı elektrikli araç satışları Şubat 2023’de yıllık %48 artışla 874.218 adede ulaştı.

IEA’ya göre 2023’ün ilk çeyrek satışlarına ilişkin ilk göstergeler, maliyet düşüşlerinin yanı sıra ABD gibi kilit pazarlarda güçlenen politika desteğiyle desteklenen iyimser bir pazara işaret ediyordu.

Bu nedenle yılın ilk çeyreğinde satılan 2,3 milyonu aşkın rakama dayanarak, 2022’ye kıyasla 2023’te elektrikli araç satışlarında %35’lik bir artış göstereceği öngörüldü. Çin’in elektrikli araç satışları yıllık bazda %20 daha yüksekti.

Amerika Birleşik Devletleri’nde, 2023’ün ilk çeyreğinde 320.000’den fazla elektrikli araç satıldı; bu rakam önceki döneme göre %60 daha fazla.

Çin’de 1,3 milyondan fazla elektrikli aracın kayıt altına alınmasıyla 2022’nin ilk çeyreğine göre %20’den fazla artış yaşandı. Avrupa’da 2022’nin aynı dönemine kıyasla yaklaşık %10 arttı. Hindistan’da 2022’nin aynı dönemine göre iki kat fazlaydı.

Avrupa’nın en büyük beş pazarı olan Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve İngiltere’de bataryalı elektrikli araç satışları (BEV), 2023 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 26 arttı.

Fransa’nın bataryalı elektrikli araç pazarındaki önemli büyüme, 2022’nin ilk çeyreğine kıyasla yüzde 49 artarak pazardaki genel artışa büyük bir katkı sağladı. Almanya ve İngiltere’deki büyüme sırasıyla yüzde 13 ve yüzde 19’a geriledi.

Almanya’da 2022 yılı sonunda şarj edilebilir hibrit elektrikli araçlara yönelik tüm teşvikler kaldırılmıştı. Rapor, Almanya’da yollarda olan bataryalı elektrikli araç sayısının ilk kez 1 milyonu geçtiğine de dikkat çekiyor.

İlk beş ülkeyi izleyen Avrupa pazarlarına bakıldığında, Norveç’teki bataryalı elektrikli araç satışlarının 2023’ün ilk çeyreğinde 2022’nin ilk çeyreğine kıyasla yüzde 10 azalmış olsa da Norveç’in dünya genelinde yüzde 84,5 ile en yüksek pazar payını temsil ettiği vurgulanıyor.

Diğer Avrupa pazarlarında bataryalı elektrikli araç satışlarında görülen en büyük artışlar Hollanda ve Avusturya’da, sırasıyla yüzde 104 ve yüzde 57’lik olarak kaydedildi.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği’nin (ODMD) yayınladığı Otomobil ve Hafif Ticari Araç Pazarı Raporu’na göre, Türkiye’de 2023 yılının ilk çeyreğinde 10 bin 166 adet elektrikli araç, 35 bin 348 adet hibrit araç satışı gerçekleşti.

2022 yılının aynı döneminde bin 73 adet elektrikli, 11 bin 344 adet hibrit araç satışı kaydedilmişti. Açıklanan verilere göre 2023 yılının ilk çeyreğinde elektrikli araçların Türkiye piyasasındaki payı yüzde 2,7 olurken, hibrit araçların payı ise yüzde 10,8 oldu.

PwC’nin strateji danışmanlığı grubu Strategy&, elektrikli araç trendlerini inceleyen Elektrikli Araç Satışları Araştırması’nın sonuçlarına göre, Türkiye’de 2023’ün ilk çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla, bataryalı elektrikli araç satışları yüzde 251 arttı.

2023’ün ilk yarısında %40 artışla toplam 6 milyon yeni BEV ve Plug-in Hibrit (PHEV) teslim edildi. 4,27 milyonu tamamen elektrikli BEV ve 1,76 milyonu PHEV idi. Temmuz ayı ön sonuçları %40 büyüme gösterdi.

Çin EV satışları 2023’ün ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine göre %37 arttı. Batı ve Orta Avrupa’daki satışlar, 2022’de %15’e kıyasla ilk yarıda %28 arttı. ABD ve Kanada’daki EV satışları Haziran ayına kadar geçen yıla göre %50 daha yüksek.

2023 rakamları, 2022’nin ilk yarısındaki satışlardaki düşüşle karşılaştırılıyor. ABD ve Kanada’daki toplam EV satışları, %12 daha büyük bir hafif araç pazarında geçen yıla göre %50 daha yüksekti.

İlk yarıda yalnızca ABD %54, Kanada ise %16 büyüme kaydetti. Bu gruptaki en büyük pazar, Haziran ayında 82.400 BEV+PHEV satışı ve %11’lik EV payı ile Güney Kore’dir. Sırada, yılbaşından bu yana 73.700 EV satışı, %112 EV büyümesi ve %3,1 EV payı ile Japonya yer alıyor.

Raporda öne çıkan bulgular şöyle:

BEV satışları, Avrupa’nın en büyük beş pazarını oluşturan Fransa, Almanya, İtalya, İspanya ve İngiltere pazarlarının toplamında, 2023 yılının ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %49 arttı.

Bu büyük BEV pazarlarının tümü 2023’ün ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla önemli artışlar kaydetti; Almanya ve Birleşik Krallık pazarları %50 büyürken, Fransa pazarı ise %47 oranında büyüme kaydetti. İtalya pazarı ise BEV pazarında ilerleme sağlamakta hâlâ zorlanıyor.

İspanya ve İtalya’daki BEV pazar payları sırasıyla yaklaşık %6 ve %4 ile Avrupa’nın ilk beş pazarındaki diğer ülkelerin gerisinde. En büyük beş pazardaki PHEV satışları, 2022’nin ilk yarısına kıyasla %6 düştü.

Çin pazarında BEV satışları 2023’ün ilk yarısında geçen yılınkine göre %49 artarken PHEV satışları ise aynı zaman diliminde iki kattan fazla artarak %105 büyüme kaydetti.

Türkiye pazarında yer alan yüzde yüz elektrikli markaların, ilk altı aylık satış rakamları ise 3488 adettir. 2023 yılının üçüncü çeyreğinde yayınlanan bir RMI raporuna göre, elektrikli araçlar 2030 yılına kadar küresel satışların %62 ila %86’sını oluşturacak ve Çin o zamana kadar en az %90’lık bir EV pazar payına ulaşacaktı.

2022 yılında Mini EV satışları 554.067 araca ulaştı ve bu rakam Çin’deki tüm saf EV satışlarının %9,5’ini ve yerel mikro EV pazarının %50’sini oluşturdu. Avrupa’nın en büyük 5 pazarındaki BEV satışları, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde 2022 yılının aynı dönemine kıyasla %49 arttı.

En güçlü artış, 2022’nin 3. çeyreğine kıyasla %59’luk büyümeyle Almanya’da kaydedildi. Birleşik Krallık ve Fransa’daki BEV pazarları da 2022’nin 3. çeyreğine göre sırasıyla %42 ve %40 artış gösterirken, İspanya’da da %57 arttı.

Diğer Avrupa pazarlarındaki en büyük BEV satış artışı, geçen yılın aynı çeyreğine göre sırasıyla %68 ve %56 artışla Hollanda ve İsveç’te görüldü.

2023 yılının tamamı için rakamlar henüz açıklanmamışken; 2022’ye göre %33 artışla 14 milyon EV satışı beklenmektedir. BEV’ler 10 milyon, PHEV’lerin ise 4 milyon adede ulaşması öngörülmektedir. 2023 yılı sonuna kadar, hafif araçlarla birlikte %70’i BEV ve %30’u PHEV olmak üzere 40 milyon EV’nin faaliyete geçmesi beklenmektedir.

Türkiye pazarına bakıldığında durumun dünya pazarına paralel olduğu gözlenmektedir. Türkiye’de 2021 yılına göre, yüzde 188’lik artışla toplam 8 bin 210 adet elektrikli araç satışı gerçekleşti.

2021’de toplam 2 bin 849 adet satılmıştı. 2022 yılında elektrikli araç satışları, 2021’e göre yaklaşık 3 kat artış gösterdi. 2023 ün total satış rakamlarının ilk yarıdaki sayılara bakarak 2022 oranlarına göre daha fazla olması beklenmektedir.

Görüşmek dileğiyle…

Referanslar:

1- 2023 Electric Vehicle Outlook

2-https://www.ft.com/content/3b2e3cef-cd9c-4044-b73f-5edef037f0fc

3- https://www.ev-volumes.com/country/total-world-plug-in-vehicle-volumes/ 

4- https://investingnews.com/electric-vehicle-forecast/

5- Electric Vehicle Sales Review Q2 2023

6- https://www.statista.com/outlook/mmo/electric-vehicles/worldwide

7-https://www.aa.com.tr/tr/sirkethaberleri/sirketler/ey-mobilite-tuketici-endeksi-2023-raporu-yayimlandi/681790

8-https://www.tehad.org/2023/07/08/2023-yili-ilk-6-ayinin-elektrikli-otomobil-satis-rakamlari/

9- https://www.strategyand.pwc.com/tr/dijital-otomotiv-raporu-2023

10-https://ev.hedeffilo.com/ev-gundem/blog/yil-yil-elektrikli-arac-kullanim-oranlari

Tabi ki her elektrikli araç modelinin performansı farklıdır fakat bunu etkileyen faktörler ortak bir kategoride sayılabilir. Elektrikli araç seçerken konforun yanında hız, tüketim, güvenlik gibi kategorilerde değerlendirilmesi gereken değişkenlerdendir.

Elektrikli araç seçilirken edilmesi gerekenler

• Motor gücü,
• Batarya kapasitesi,
• Aerodinamik,
• Lastik tercihi,
• Sürüş modları.

Elektrikli araçlar maksimum performans için tork talebi, akü koşulları ve yakıt verimliliği gibi değişkenlere uygun sürüş modlarına göre elektrik motoruyla çalışacak şekilde tasarlanmıştır.

Sürüş modları, aracın verimliliğini ve performansını belirlerken farklı sürüş modları genellikle enerji verimliliği, güç çıkışı ve rejeneratif frenleme dahil olmak üzere sürüş deneyiminin çeşitli yönlerini optimize ederek, çoklu önden savrulma karakteristikleri tasarlayarak farklı araç davranışları elde edilebilir.

Sürüş keyfinin iyileştirilmesi, düşük sürtünme koşullarına uyum sağlanması, aracın viraj alma tepkisini farklı şekillerde değiştiren veya aracın enerji verimliliğini en üst düzeye çıkaran durumlarla aracın davranışını istenildiği gibi ayarlanabilir.

Güç aktarma organları çeşitli sürüş modları sağlar ve gerçek sürüş koşullarına bağlı olarak uygun sürüş modu seçilebilir ve sürücünün talep ettiği torka göre motorların optimum hızı ve torku belirlenir. Bu da enerji tüketimini azaltır ve EV’lerin dinamik kapasitesini artırır. Bu bağlamda, bazı endüstriyel patentlerde sürücünün seçimine bağlı olarak araç tepkisini değiştirmeye yönelik sürüş modları belirlenir; ancak bunların çoğu, her bir sürüş modu için kontrol sistemi tasarımına bütünsel bir yaklaşım olmaksızın, araca monte edilen farklı kontrol sistemlerinin ayar parametrelerinin varyasyonunu basitçe açıklar.

Elektrikli Otomobil sürüş modları

Eco Modu: Eco modu, enerji verimliliğini en üst düzeye çıkarmak için tasarlanmıştır. Bu modda aracın güç çıkışı sınırlıdır ve gaz kelebeği tepkisi sıklıkla azalır. Klima ve ısıtma sistemleri de daha az enerji tüketecek şekilde ayarlanabilmektedir. Rejeneratif frenleme, yavaşlama sırasında daha fazla enerji tasarrufu sağlamak için Eco modunda genellikle daha agresiftir.

• Standart Modu: Normal mod dengeli bir sürüş deneyimi sağlar. Güç ve verimliliğin iyi bir kombinasyonunu sunarak günlük sürüşe uygun hale getirir. Referans bir araçla benzer bir önden savrulma eğimine, hafifçe genişletilmiş bir doğrusal tepki bölgesine ve aynı maksimum yanal hızlanma değerine sahip bir araç sürüş moduna karşılık gelir.
• Spor Modu: Spor modu maksimum güç ve performans sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Elektrik motorunun tam potansiyeliyle çalışmasına olanak tanır, bu da verimliliği azaltabilir ancak daha keyifli bir sürüş deneyimi sağlar. Mevcut lastik-yol sürtünme katsayısının belirlediği sınırlamalara göre sürekli olarak azaltılmış bir önden savrulma eğimine, genişletilmiş karakteristik doğrusallık değerine sahiptir.
• Özelleştirilebilir Modlar: Bazı EV’ler sürücülerin sürüş modlarını özelleştirmesine olanak tanır. Bu, sürücünün kendi tercihlerine ve sürüş koşullarına uyacak şekilde güç çıkışı, rejeneratif frenleme gücü ve klima kontrolü gibi çeşitli ayarları seçmesine olanak tanır. Özelleştirilebilir modlar verimlilik ve performans arasında bir denge kurabilir.
• Menzil Modu: Bazen EV’lerde bulunan menzil modu, enerji tasarrufu yaparak sürüş menzilini maksimuma çıkarmaya odaklanır. Tek bir şarjla menzili genişletmek için güç çıkışını, gaz kelebeği tepkisini sınırlayabilir ve hatta kabin iklim kontrolünü azaltabilir.
• Tek Pedallı Sürüş: Bazı EV’ler, rejeneratif frenlemeyi en üst düzeye çıkaran tek pedallı bir sürüş modu sunar. Gaz pedalını kaldırdığınızda araç agresif bir şekilde yavaşlar; bu yalnızca verimliliği artırmakla kalmaz, aynı zamanda geleneksel frenlerdeki aşınmayı da azaltır.
• Çekme Modu: Bu mod, ağır yüklerin çekilmesi için tasarlanmıştır. Çekme sırasında dengeyi ve verimliliği artırmak için güç dağıtımını ve rejeneratif frenlemeyi optimize eder.

Elektrikli Otomobil Sürüş modlarının avantajları

• Çok yönlülük: Sürüş modları, araçları çok çeşitli sürüş koşullarına ve amaçlara uyum sağlayabilecek şekilde çok yönlü hale getirir. Günlük işe gidip gelirken verimliliğe, otoyol geçişleri için ekstra güce veya olumsuz hava koşullarında daha iyi çekiş gücüne ihtiyacınız varsa, sürüş modları esneklik sağlar.
• Enerji Verimliliği: Başta EV’ler olmak üzere birçok sürüş modu, enerji verimliliğini optimize edecek şekilde tasarlanmıştır. Eco veya Range modları, sürücülerin pil enerjisinden tasarruf etmesine ve özellikle elektrikli araçlar için önemli olan sürüş menzilini genişletmesine yardımcı olabilir.
• Güvenlik: Sürüş modları, çeşitli araç parametrelerini ayarlayarak güvenliği artırabilir. Örneğin, olumsuz hava koşullarında bazı modlar, savrulmayı veya kaymayı önlemek için çekiş kontrolünü ve denge sistemlerini optimize edebilir.
• Performans: Canlı sürüşten hoşlananlar için, spor veya dinamik sürüş modları daha fazla güç çıkışı, daha keskin gaz tepkisi ve gelişmiş yol tutuş özellikleri sağlar. Bu, sürüş deneyimini daha heyecanlı ve keyifli hale getirebilir.
• Kişiselleştirme: Bazı araçlar, sürücülerin sürüş modlarını tercihlerine göre özelleştirmesine olanak tanır. Bu düzeyde kişiselleştirme, sürücülerin verimlilik, performans ve konfor arasında mükemmel dengeyi bulmasına olanak tanır.
• Rejeneratif Frenleme: Rejeneratif frenleme genellikle belirli sürüş modlarında geliştirilir; bu yalnızca enerji verimliliğini artırmakla kalmaz, aynı zamanda geleneksel fren sistemindeki aşınma ve yıpranmayı da azaltır.

• Çekme: Ağır yükleri çekmek veya taşımak için tasarlanan sürüş modları, güç dağıtımını ve dengeyi optimize ederek bu görevleri daha güvenli ve verimli hale getirebilir.
• Yol Koşullarına Uyum Sağlar: Bazı araçlarda arazi sürüşüne veya belirli yol koşullarına göre uyarlanmış modlar bulunur. Bu modlar zorlu ortamlarda performansı ve güvenliği artırmak için çekiş kontrolünü, süspansiyonu ve diğer parametreleri ayarlayabilir.
• Menzil Uzatma: EV’lerde Eco ve Range modları gibi sürüş modları, aracın sürüş menzilini genişletmek için tasarlanmıştır; bu, özellikle uzun yolculuklarda veya şarj altyapısı sınırlı olduğunda kullanışlıdır.
• Daha Az Çevresel Etki: Elektrikli araçlar, enerji tasarruflu sürüş modları sunarak sera gazı emisyonlarının azaltılmasına ve fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılmasına katkıda bulunarak onları daha çevre dostu bir seçim haline getiriyor.

• Sessiz Mod: Bazı araçlar, özellikle lüks arabalar ve hibritler, daha sakin bir sürüş deneyimi için motor veya motor gürültüsünü en aza indiren bir “sessiz mod” sunar; bu, yolculara şoförlük yaparken veya yerleşim alanlarında araç kullanırken yararlı olabilir.
• Sürücü Eğitimi: Bazı sürüş modları yeni veya deneyimsiz sürücülerin eğitilmesine yardımcı olmak için kullanılabilir. Örneğin vale modu, dikkatsiz sürüşü önlemek için aracın güç çıkışını sınırlayabilir.

Görüşmek dileğiyle…

Referanslar

1- Dimitrov, V., & Pavlov, N. (2021, September). Study of the Starting Acceleration and Regenerative Braking Deceleration of an Electric Vehicle at Different Driving Modes. In 2021 13th Electrical Engineering Faculty Conference (BulEF) (pp. 1-4). IEEE.

3- https://ev.hedeffilo.com/ev-gundem/blog/elektrikli-arabalarda-performans-ve-surus-deneyimi

4- Wu, J., & Zhang, N. (2021). Driving mode shift control for planetary gear based dual motor powertrain in electric vehicles. Mechanism and Machine Theory, 158, 104217.

5- De Novellis, L., Sorniotti, A., & Gruber, P. (2015). Driving modes for designing the cornering response of fully electric vehicles with multiple motors. Mechanical Systems and Signal Processing, 64, 1-15.

6- Mangia, A., Lenzo, B., & Sabbioni, E. (2021). An integrated torque-vectoring control framework for electric vehicles featuring multiple handling and energy-efficiency modes selectable by the driver. Meccanica, 56(5), 991-1010.