Değişimin getirdiği fırsatlar ve kolaylıklar bu dönüşümü doğal bir süreç gibi bizlere sunarken, kendimize ve çevremize yönelik farkındalığımız ve süreçten beklentilerimiz de artıyor.

Küresel anlamda tüm insanlık, daha iyi eğitim şartları, ekonomik açıdan refah bir yaşam, güvenli ve huzurlu bir ortam, temiz bir çevre ve fikirlerinin değer gördüğü bir toplumun içinde yer almanın hayallerini kuruyor.

Bu hayaller geçmişten günümüze en temel beklentiler sıralamasında yerini alsa da, tam anlamıyla gerçekleştirmeye yaklaşılan nokta şehirlerimizin akıllanması fikri ile yükselen fırsatlar ile karşımıza çıkıyor.

Peki, bu fırsatlar neler diye sorduğunuzu duyar gibiyim…

İnsana, sosyal sermayeye, geleneksel ve modern iletişim altyapısına yapılan yatırımlar, katılımcı yönetişim yoluyla doğal kaynakların akıllıca yönetilmesiyle sürdürülebilir ekonomik büyümeyi ve yüksek yaşam kalitesini körükleyebilir ve bu yaşadığımız şehirlerin akıllanması anlamına gelir (Schaffers vd., 2011).

Bu yaklaşımdan anlaşılabileceği gibi, insanlığın yukarıda bahsedilen beklentilerinin gerçekleştirilebilmesi aslında birçok alanda yapılacak doğru hamlelerin bütüncül şekilde yönetilmesi ile başarılabilecektir.

Akıllı şehirlerin sunduğu fırsatlar, birden çok alanda aynı anda akıllanma ile gerçekleşebilecek ve toplum için ekonomik, sosyal ve çevresel faydaya dönüşüm ile sonuçlanacaktır.

O halde şehirlerimizin akıllanması ile vaat edilen fırsatlara ulaşabilmek için neyi, nasıl ve ne şekilde yapmalıyız?

Şehirler; altyapı, ağ ve çevre gibi bir takım farklı sistemler kapsamında yer alan insan, işletme, ulaşım, iletişim, su ve enerji gibi bileşenler merkezinde işleyişlerini ve gelişimlerini sürdürmektedir.

Bu birbirleriyle ilişkili sistemlerin etkinliği ve verimliliği, bir şehrin hedeflerine ulaşmada ne kadar başarılı olduğunun belirleyicisidir.

Temel olarak bir şehrin, hem somut (örn. ulaştırma altyapıları, enerji dağıtım ağları, doğal kaynaklar) hem de soyut (örn. beşeri sermaye, şirketlerin entelektüel sermayesi, kamu yönetiminin organizasyonel sermayesi) varlıklarının kullanımını ve birbirleriyle olan ilişkilerini optimize edebilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla bir şehrin akıllı bir şehir olarak tanımlanması, şehrin somut ve soyut varlıklarının şehirdeki tüm tarafların çıkarları korunarak katılımcı bir politika ile yönetilmesi ve sürekli iyileştirilmesi oranında gerçekleşmektedir.

Bu bağlamda akıllı bir şehir, şehrin dinamiklerini oluşturan sosyal, yönetimsel, ekonomik, yasal ve teknolojik açılarından bütünsel bir bakış açısıyla şehrin tüm paydaşlarının refahını en üst düzeye çıkaran sürdürülebilir bir mekanizmanın varlığını gerektirmekte ve ‘akıllı’ bileşenlerin birbiriyle olan etkileşiminin değerlendirilmesine ihtiyaç duymaktadır.

Peki nedir bu akıllı bileşenler?

Uluslararası Standartlar Teşkilatı’nın (ISO) ortaya koyduğu ISO 37120:2014 Sürdürülebilir Kalkınma Toplulukları  Kent Hizmetleri ve Yaşam Kalitesi Göstergeleri Standardı çerçevesinde şehirlerin akıllı şehir olabilme derecesine yönelik performanslarının ölçümüne ilişkin 17 akıllı bileşen tanımlanmıştır.

Bu bileşenler; ekonomi, ulaşım, finans, sağlık, çevre, enerji, acil müdahale, yönetim, güvenlik, barınma, katı atık yönetimi, şehir planlama, inovasyon ve iletişim, rekreasyon, eğitim, ulaşım, atık su ve suyun yeniden kullanımıdır.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayınlanan Türkiye’nin ilk, dünyanın dördüncü akıllı şehir stratejisi ve eylem planı olan 2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı; çevre, enerji, insan, mobilite, yaşam, güvenlik, ekonomi ve yönetişim olarak sekiz fonksiyonel alan belirlemiştir.

Akıllı şehirler konusunda öne çıkan kent ve iklim stratejisti Dr. Boyd Cohen’in önerdiği “Akıllı Şehir Çemberi (Smart City Wheel)”; Giffinger vd. (2007) tarafından ortaya konan insan, yaşam, enerji, çevre, yönetim ve ekonomi şeklindeki altı bileşeni detaylandırarak sistematik bir hale getirmiş ve dünyadaki büyük şehirleri karşılaştırmak adına kullanılmıştır (Cohen, 2012).

Çemberin merkezinde bulunan altı ana başlık akıllı şehrin faaliyet alanlarını gösterirken, her bölümün altında şehirlerin zorluklar ile başa çıkmak veya kalkınma fırsatlarını yakalamak için performanslarını iyileştirmeleri adına göstergeler ve eylemler içeren üç alt bölüm bulunmaktadır.

Dr. Boyd Cohen’e göre, “Akıllı şehrin salt teknoloji sektörü ile ilişkisini vurgulamaktan kaçınılmalı ve kapsamlı bir yaklaşımın ele alınması teşvik edilmelidir. Şehir nedir, müşterileri kimlerdir ve akıllı şehirler insanlara nasıl yarar sağlayabilir? soruları, bize yeni hizmetler satan işletmelerin meselesinden ziyade 21. yüzyılda bir şehrin neye benzemesi gerektiğinin meselesidir”.

Akıllı bir şehirde akıllı insan ve buna bağlı gelişen akıllı bir toplum, bilgiye dayalı kentsel gelişimin temelini oluşturmakta ve hem bilginin yaratıcısı hem de kullanıcısı konumunda bulunmaktadır.

Bu şehrin, yerel ve küresel çevrelerle bütünleşme, yenilikçi iş stratejileri, üretkenlik ve girişimcilik açılardan ekonomik kalkınmaya katkıda bulunan tüm faktörleri içinde barındırması beklenir.

Yaşam kalitesinin şehrin tüm paydaşları açısından arttırılması ve sosyal ve kültürel açılardan daha sürdürülebilir bir kentleşme sürecinin yaşanabilmesine ortam sağlanabilmesi fikri temelinde yükselen akıllı yaşam ise toplum huzurunun olmazsa olmazıdır.

Yerel belediyeler ve merkezi hükümetin, akıllı şehirlerin stratejik hedeflerini yönlendiren ana aktörlerden biri olarak rol üstlendiği ve kentin refahı ve yaşam kalitesi adına katılımcı bir yönetim şeklini benimsediği akıllı şehirler,

BİT araçlarının yardımıyla açık veriye erişimin oldukça kolay olduğu bir ortama işaret eder.

Yine akıllı bir şehir, kirlilikle mücadele ederek, suyu verimli bir şekilde yöneterek ve yeşil binaları ve alternatif enerjiyi destekleyerek daha temiz ve daha yaşanabilir bir çevreyi ortaya koymaktadır.

Son olarak ise, teknolojinin aktif bir şekilde kullanıldığı bir altyapı üzerinden yerel ve uluslararası erişebilirlik, temiz ve çevre dostu ulaşım araçlarının (örn. elektrikli araçlar, bisiklet vb.) yaygın kullanımı ve şehirdeki toplu taşıma sistemlerinin geliştirilmesi açılarından akıllı mobilite ile şehrin akıllanması fikri desteklenebilir.

Akıllı şehirler yolundaki serüvenimizde yeniden buluşmak dileklerimle…

KAYNAKLAR

• Schaffers, H., Komninos, N., Pallot, M., Trousse, B., Nilsson, M., & Oliveira, A. (2011, May). Smart cities and the future internet: Towards cooperation frameworks for open innovation. In The future internet assembly (pp. 431-446). Springer, Berlin, Heidelberg.
• Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., PichlerMilanoviü, N., & Meijers, E. (2007). Smart Cities: Ranking of European Medium-Sized Cities. Vienna, Austria: Centre of Regional Science (SRF), Vienna University of Technology. Available at http://www.smartcities.eu/download/smart_cities_final_report.pdf.
• Cohen, B. (2012). What exactly is a Smart City? http://www.fastcoexist.com/1680538/what-exactly-is-a-smart-city,

Bu yazımı, akıllanma yolundaki dönüşüm fikrinin sahne arkasını sizlerle paylaşmak ve şehirlere atfedilen aklın temellerini değerlendirmek üzere kaleme almak istiyorum.

Günümüzde, şehirlerdeki ulaşım planlamasının artan önemi; şehir-bölge planlaması ile ülke ekonomisi arasındaki yakın ilişki; bilgi teknolojilerinin her alanda yoğun kullanımı; çevresel konulardaki sosyal ve yasal baskı; şehrin sosyal düzeni ile ilgili artan endişe ve şehrin yönetimsel tekniklerinin gözden geçirilmesi gerekliliği kentsel çözümlerin çok yönlü şekilde uygulanması gerekliliğini göstermektedir.

Bu gereklilik, son zamanlarda tüm dünyanın ilgisini çeken bir konu olan “Akıllı Şehir” (Smart City) kavramını, kentsel problemlere akılcı çözümler üretme potansiyeline sahip bir kavram olarak karşımıza çıkarmaktadır.

Geçmişten günümüze ilgili literatür incelendiğinde, çoğu teknoloji perspektifli olmak üzere; dijital şehir (digital city), bilgi şehri (information city), kablolu şehir (wired city), siber şehir (cyber city) gibi ortaya konan çeşitli kavramlar, akıllı şehir fikrinin gelişimine farklı açılardan katkı sunmaktadır.

Kablolu Şehirler

Kablolu şehirler (Dutton, 1987), kablo ile tüm şehrin birbiriyle bağlantıda olma fikri ile ilişkilendirilmekte fakat şehirdeki uygulamaların kendi başına akıllı olma noktasından bahsetmemektedir.

Dijital Şehirler

Dijital şehirler (Ishido, 2002), şehrin herhangi bir yerindeki tüm sakinler için geniş bant iletişim sistemlerini birleştirerek bilgi paylaşımı, işbirliği, birlikte çalışabilirlik ve olumlu deneyimler için bir ortam yaratmayı amaçlamakta ve bu anlamda şehirlerin sanal olarak yeniden inşası fikrini ortaya koymaktadır.

Bilgi Şehirleri

Bilgi şehirleri (Castells, 1996) ise, yerel topluluklardan bilgi toplayarak web portalları aracılığıyla halka ileten ve sıklıkla üniversitelerin ve akademik bilginin iş dünyasıyla bağlantılarına odaklanan dijital ortamların inşası fikrine dayandırılmaktadır.

Bu kavramların ortak yönü olarak Bilgi ve İletişim Teknolojileri’nin (BİT) şehirler üzerindeki önemli etkisine vurgu yapılırken, kavramların temellendirildiği yaklaşımların farklılaştığı ve teknoloji odaklı (örn. kablolu ve bağlı), bilgi ve insan ağları odaklı (örn. akademik bilgi, iş inovasyonu, vb.) veya insan sermayesi odaklı (örn. beceri, eğitim, yaratıcılık, vb.) olduğu görülmektedir.

Akıllı şehir kavramının kökeni, bir kentin planlanması için yeni politikaların gerekliliğini savunan 1990’ların sonlarındaki Akıllı Büyüme Hareketi’ne (Smart Growth Movement) dayanmaktadır (Harrison ve Donnelly, 2011).  Bu bağlamda akıllı büyüme, en önemli sürdürülebilir kentsel planlama paradigmalarından biri olarak ortaya atılmıştır.

Kompakt Şehir

Kentsel alanda mevcut altyapılardan azami faydayı elde etme ve trafik sıkışıklığının azaltılmasına vurgu yapan akıllı büyüme, şehrin birbirine yakın yapılarla azaltılmış mesafelere dayalı tasarımını teşvik etmesinin yanı sıra yeşil alanların korunması ve yaya faaliyetlerinin arttırılması konularında da kentsel planlamada yeni bir ufuk açmıştır.

Kentlerin dönüşümüne odaklı bu yaklaşım, ilk olarak Kuzey Amerika’da ortaya çıkmış, daha sonra ise İngiltere’de “kompakt şehir” (compact city) gibi şehrin daha kısıtlı mekanlarda, daha yüksek yoğunluklu konut alanlarına ve daha az enerji tüketimine olanak verecek biçimde yeniden tasarlanması gibi bağlamlar üzerinden tüm dünyaya yayılmıştır (Adelfio, 2018).

Akıllı Şehir

Günümüzde ise kavram gelişerek şehirlerin planlanması, geliştirilmesi ve yönetilmesi konularında teknoloji tabanlı inovasyon ile akıllı kentsel gelişim ve sürdürülebilir sosyo-ekonomik büyüme paradigması olan akıllı şehir kavramına dönüşmüştür. Akıllı şehir kavramının kapsadığı alanlar ve amaçladığı fikir temelinde geçmişten günümüze farklı odaklar üzerinden tanımlandığı görülmektedir:

• “Akıllı şehir; ekonomi, insanlar, yönetişim, mobilite, çevre ve yaşam konularında ileriye yönelik iyi performans gösteren ve kararlı, bağımsız ve bilinçli vatandaşların varlıklarının ve faaliyetlerinin akıllı kombinasyonu üzerinde temellenmiş şehirdir” (Giffinger vd., 2007).
• “Akıllı Şehir, ekonomik ve politik etkinliği artırmak ve sosyal, kültürel ve kentsel gelişimi sağlamak amacıyla BİT altyapısına bağlı ağı kullanan şehirdir” (Hollands, 2008).
• “Akıllı şehir, kentsel sorunları çözmek, şehir içindeki süreçleri iyileştirmek, vatandaşları için daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamak ve iyi bir kaynak yönetimi ile sürdürülebilir ekonomik kalkınma elde etmek için BİT’lerin insan sermayesi ile bağlantılı olarak kullanılmasına dayanmaktadır.” (Pinochet vd., 2019).

Bunlara ek olarak, Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan 2020 – 2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı (2019) kapsamında ise akıllı şehir; “Paydaşlar arası işbirliği ile hayata geçirilen, yeni teknolojileri ve yenilikçi yaklaşımları kullanan, veri ve uzmanlığa dayalı olarak gelecekteki problem ve ihtiyaçları öngören, hayata değer katan çözümler üreten daha yaşanabilir ve sürdürülebilir şehirler” olarak tanımlanmıştır. Konuyla alakalı videoyu aşşağıda izleyebilirsiniz..

Bu anlamda, teknolojinin tamamlayıcı gücünden yararlanarak tek yönlüden ziyade çok yönlü bir akıllanmaya ihtiyaç duyulduğu ortadır.

Önemli olan nokta, şehirlerimizi akıllanma sürecine nasıl ve hangi alanlarda hazırlamalıyız? sorusunun cevabını doğru verebilmektir.

Bu kapsamda, verilen tanımlardan anlaşıldığı gibi tek bir alandan ziyade birden çok alanı bütünsel şekilde ele almak ve sürekli gelişim mantığı temelinde ilerletmek aslında atılacak adımların genel çerçevesinin belirlenmesinde önemli bir rol oynayabilir.

Bu doğrultuda, akıllı şehir fikrinin temelinde yatan ve olmazsa olmazları oluşturan bileşenleri iyi incelenmeli ve şehirlerimizin hem ulusal hem de küresel ölçekteki konumlandırmasını bu yörüngede şekillendirmeliyiz.

Bir sonraki yazımda, akıllı şehir kavramının temel bileşenlerine ilişkin dinamikleri ele alarak “şehirlerimizin akıllanması yolunda neyi, nasıl ve ne şekilde yapmalıyız” konusunu sizlerle paylaşıyor olacağım.

Öyleyse akıllı şehirler yolundaki serüvenimizde yeniden buluşmak dileklerimle…

KAYNAKLAR:

• Adelfio, M., Kain, J. H., Thuvander, L., & Stenberg, J. (2018). Disentangling the compact city drivers and pressures: Barcelona as a case study. Norsk Geografisk Tidsskrift-Norwegian Journal of Geography, 72(5), 287-304.
• Castells, M. (1996) Rise of the Network Society: The Information Age. Cambridge: Blackwell.
• Dutton, W.H. (1987) Wired Cities: Shaping the Future of Communications. London: Macmillan
• Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., Kalasek, R., PichlerMilanoviü, N., & Meijers, E. (2007). Smart Cities: Ranking of European Medium-Sized Cities. Vienna, Austria: Centre of Regional Science (SRF), Vienna University of Technology. http://www.smartcities.eu/download/smart_cities_final_report.pdf.
• Harrison, C., & Donnelly, I. A. (2011). A theory of smart cities. In 55th Annual meeting of the international society for the systems sciences, 17–22 July 2011, The University of Hull, Hull, UK.
• Hollands, R. G. (2008). Will the real smart city please stand up? Intelligent, progressive or entrepreneurial?. City, 12(3), 303-320.
• Ishido, T. (2002) ‘Digital city Kyoto’, Communications of the ACM, 45(7), pp. 78–81
• Pinochet, L. H. C., Romani, G. F., de Souza, C. A., & Rodríguez-Abitia, G. (2019). Intention to live in a smart city based on its characteristics in the perception by the young public. REGE Revista de Gestão, 26(1), 73-92.
• Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (2019). 2020 – 2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, https://www.akillisehirler.gov.tr/wp-content/uploads/EylemPlani.pdf, erişim tarihi: 01.04.2021

“Akıllı şehir“, varlıkları ve kaynakları verimli bir şekilde yönetmek için kullanılan bilgileri sağlamak amacıyla çeşitli türde elektronik veri toplama sensörleri kullanan bir kentsel alandır.

Yeni akıllı şehir projeleri, en akıllı olmak için yarışan şehirler ve dünya çapında akıllı şehirlere milyarlarca dolarlık yatırım yapan devletler ile ilgili günlük manşetlerde yer bulan küresel “AKILLI ŞEHİR |“modasına rağmen sık sık “Akıllı şehir de neyin nesi?”, “Akıllı Şehir Nedir ?” diyoruz.

Bir şehri akıllı kılan şeyler | için geniş bir tanım yelpazesi vardır.

Şemada gösterildiği gibi “akıllı” olarak kabul edilen bir “şehre“ katkıda bulunabilecek pek çok potansiyel faktör vardır ve aşağıdaki liste kapsamlı değildir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanan AKILLI ŞEHİRLER konulu pdf ilginizi çekebilir..

Kısa bir çevrimiçi araştırma yaparsanız “akıllı şehir”ekosistemi hakkında aralarında ufak tefek farklar olan birçok benzer diyagram bulacaksınız.

Akıllı Şehrin Evrensel bir tanımı yok

“Akıllı Şehir Nedir“ kavramsallaştırılması, şehrin gelişim düzeyine, değişim ve reform yapmaya ne kadar istekli olduğuna, şehir sakinlerinin kaynak ve arzularına bağlı olarak şehirden şehre ve ülkeden ülkeye değişir.”

Altı önemli ve bir büyük akıllı şehir hedefi

1. Akıllı otopark, akıllı sağlık hizmetleri, akıllı tarım, akıllı ulaşım, akıllı devlet, akıllı enerji ya da benzerlerini konuşmak yerine aşağıdaki hedeflerden birine veya daha fazlasına ulaşmak için akıllı şehir girişimlerinin nasıl başlatıldığına bakılabilir:
2. Akıllı Şehirlerde Hizmetlerin verimliliği – kamu kaynaklarının kullanımını optimize etmek ve yüksek düzeyde vatandaş hizmeti sağlamak.
3. Akıllı Şehirlerde Sürdürülebilirlik – çevresel etkiye büyük önem vererek şehri büyütmek ve geliştirmek.
4. Akıllı Şehirlerde Hareket kabiliyeti – vatandaşlar, çalışanlar ve turistlerin şehirde yürüyerek, bisikletle, araçla veya toplu taşımayla (ulaşım araçlarından bağımsız olarak) hareket etmelerini kolaylaştırmak.
5. Akıllı Şehirlerde Emniyet ve güvenlik – gündelik yaşamda ve özel etkinliklerde kamu güvenliğini arttırmanın yanı sıra acil durumlar ve felaketlere karşı en iyi şekilde hazırlanmak.
6. Akıllı Şehirlerde Ekonomik büyüme – işletmeleri, yatırımcıları, vatandaşları ve turistleri çekmek.
7. Akıllı Şehirlerde Şehir itibarı – şehrin imajını ve itibarını sürekli olarak iyileştirmek.

Ana hedefleri ne olursa olsun başarılı akıllı şehir projeleri, şehirlerin genel yaşam kalitesini veya akıllı şehir kavramlarından “Yaşanabilirlik” düzeyini iyileştirmek konusunda nihai hedeflerine yaklaştıracaktır.

Akıllı bir şehrin teknolojik temel taşları

Akıllı şehir projeleri aynı zamanda IoT sensörleri, bağlantı altyapısı ve veriler olmak üzere üç yaygın teknolojik temel taşını paylaşır. Sensörler, ağ altyapısına bağlı olup bilgi sağlayan herhangi bir cihaz tarafından temsil edilir.

Bağlantı altyapısı ise sabit veya kablosuz ağlar tarafından sağlanır ve veriler, gerçek zamanlı ve geçmiş verilerin depolanmasını, analizini ve sunumunu temsil eder.

Bu üç temel taşın birbirine bağlanmasıyla daha yaşanabilir şehirler oluşturmanın yeni ve daha etkili yolları için güçlü bir platform sunulmaktadır.

Bu durum, aşağıdaki akıllı şehir uygulama alanlarında kendini göstermektedir:

Akıllı atık yönetimi.

Çöp konteynerleri, çöp toplama firmasının konteynerlerin doluluk seviyesini bilmesini sağlayan sensörlerle donatılmıştır.

Çöp toplama güzergahları fiili ihtiyaçlara göre otomatik olarak optimize edilir.

Akıllı otopark çözümleri ile sensörler boş olan park yerlerini takip eder.

Otoparklardaki boş yerler, yollardaki dijital levhalar ya da mobil uygulamalarla en iyi otopark seçeneğini kolayca bulabilmeleri ve bunlara ulaşabilmeleri için sürücülere sunulur.

Akıllı bina otomasyon sistemleri, ısıtma ve havalandırmayı otomatik olarak binanın doluluk seviyesine göre uyarlar ve odada kimse yokken ışıkların söndürülmesini sağlar.

Akıllı kamu emniyeti ve güvenlik çözümleri, çeşitli sensörler ve bağlı kameralar kanunların uygulanmasını ve diğer anında müdahale elemanlarının olaylara ve acil durumlara etkili bir şekilde tepki vermelerini ve çare bulmalarını sağlar.

Her şey yaşanabilirlik için

Bu uygulama alanlarının her biri yukarıda listelenen altı önemli akıllı şehir hedefinden birkaçına yöneliktir ve sensörler, bağlantı altyapıları ve verilerin çeşitli kombinasyonlarına dayanır.

Bundan sonra herhangi bir akıllı şehir projesinden bahsedildiğinde projenin altı önemli akıllı şehir hedefinden hangisine yönelik olduğunu ve şehrin genel yaşam kalitesini ya da yaşanabilirliğini geliştirmek için sensörleri, bağlantı altyapısını ve verileri nasıl kullandığını kendinize sormanız faydalı olabilir.

Bunu yaparsanız akıllı bir şehrin gerçekte ne olduğu konusunda bir cevap almaya çok daha yakın olacaksınız.

Heyecan verici, aşırı büyüme gösteren bir pazar segmenti olarak gösterilen akıllı şehirlere ilişkin araştırmalar, akıllı şehir girişimlerine 2023 yılına kadar dünya çapında şaşırtıcı bir şekilde 189 milyar dolar harcanacağını gösteriyor.

Akıllı şehirler projelerine yapılan küresel harcamaların yarısından fazlası üç kullanım durumunda yoğunlaşmakta:

1. 1. Esnek enerji altyapısı,
   2. veri odaklı kamu güvenliği
   3. akıllı ulaşım.

Açıkça görülüyor ki, toplulukların çalışma, yaşama ve oyun oynama şeklini geliştiren sistemler için potansiyel yenilik alanlarında gelişmeler görülüyor.

San Francisco’nun akıllı güç şebekesinden Barselona’nın sayısallaştırılmış atık yönetim sistemlerine kadar, oyunu yeniden kuran akıllı şehir girişimleri, daha birçok akıllı şehir girişiminin önünde başarılı örnekler olarak duruyor.

Öte yandan, halka açık internet ve çok çeşitli bulut bilişim mimarileri aracılığıyla yıldırım hızında ağlar üzerinde birbirine bağlı tüm bu sistemlere, sensörlere ve cihazlara yönelik güvenlik açığı da önemli bir konu.

Ne kadar çok şey bağlanırsa, siber saldırganların sistemlere sızma, hassas verileri sızdırma ve kolluk kuvvetleri, halk sağlığı ve diğer belediye uygulamalarında kullanılan kritik sistemleri bozma fırsatı o kadar artıyor.

Akıllı şehirler dünyasında, gelişmiş siber güvenlik hazırlığı, esneklik ve yanıt verme zorunluluğu vardır. Dijital belediyelerin amaçlanan faydaları ve yeni yetenekleri inanılmaz derecede heyecan vericidir, ancak siber güvenlik öncelikli değilse, seçilen yetkililer, devlet dairesi başkanları, yerel işletmeler, vatandaşlar ve ziyaretçiler etrafında çökebilir.

Akıllı Şehirlerin Güvenliği Nasıl Sağlanır ?

• Akıllı şehirler daha tasarım aşamasında güvenli olmalı

İlk müdahale ekipleri, çevre kontrolleri, kamu internet erişimi, trafik yönetimi, yeşil enerji ve daha fazlası için bağlı sistemler, en başından beri sağlam, sezgisel ve otomatik güvenlik protokollerine ve politikalarına dayanmalıdır.

Sistemler kurulduktan sonra (ve belki de veri ihlalleri meydana geldikten sonra) alınan güvenlik tedbirlerinin bir değeri yoktur. Hackerlar akıllı, becerikli ve son derece işbirlikçi kişilerdir. Ek güvenlik girişimleri bu durumda maalesef işe yaramayacaktır. Bu yüzden akıllı şehirler daha tasarım aşamasında güvenli olmalıdır.

Akıllı şehirler için siber riskler nelerdir?

Enerji tasarrufu sağlayan otomatik aydınlatma ve enerji ölçümü gibi akıllı uygulamaların kullanımındaki artış göz önüne alındığında “tasarım güvenliği” nin önemi ortaya çıkıyor. Güvenlik bu sistemlerde etkili bir şekilde tasarlanmamışsa, bilgisayar korsanlarının konut sakinlerinin ev bilgisayar ağlarına erişmeleri durumunda neler yapabileceğini hayal etmek olasıdır. Buna bankacılık kayıtlarından sağlık sigortası numaralarına kadar erişebilecekleri kişisel ve özel verilerin tümünü ekleyebiliriz.

Siber güvenliğin sağlanması için öneriler

Yönetim kurumları için büyük bir sorun özellikle veri işleme, gizlilik politikaları ve erişim ayrıcalıkları gibi konularda akıllı şehir girişimleri özelinde yönetişim eksikliğidir. Örneğin, akıllı sokak ışıkları gibi bir alanı ele alın. Hükümet yetkilileri ve teknik ekipleri doğru yönetişim politikalarına sahip değilse veri sızması gibi olaylarla karşılaşmak işten bile değildir.

Akıllı şehir ortamındaki tüm aktörler, hükümet organları, belediye başkanları, yerel işletmeler, vatandaşlar ve ziyaretçiler iyi siber güvenlik önlemleri uygulamalıdır.

• Şifrelerin sık sık ve düzenli olarak değiştirilmesi,
• çok faktörlü kimlik doğrulama
• biyometrinin daha fazla benimsenmesi gibi iyi kimlik doğrulama politikaları önemlidir.
• Akıllı şehirlerin dijital hizmetlerine erişen herkesin kişisel bir taahhüdü olmalı, ancak ortak politikalar hükümetler tarafından zorunlu kılınmalı ve kurulmalıdır.

Belediyeler ayrıca akıllı şehirlerin programlarında yer alan siber güvenlik deneyimi ve uzmanlığa sahip liderlere de ihtiyaç duymaktadır. Bu mutlaka bir güvenlik mühendisleri ordusunun istihdamını gerektirmez, siber güvenlik alanında uzman bir ekip yeterlidir.

Son olarak, görevlilerin sormaya hazır olmaları gereken kritik sorular vardır:

• Belli bir olay müdahale planımız var mı? Eğer öyleyse, nedir? Birçok yetkili, genellikle kuruluşlarının bir planı olduğunu düşünür, ancak bu planın gerçekte ne kadar işe yaramaz olduğunu gördüklerinde şaşırırlar.
• Sistemleri, uygulamaları, verileri ve kimlikleri güvence altına almak için yönetişim stratejilerimiz nelerdir?
• Eski (ve muhtemelen daha az güvenli) sistemlerimizin kenardaki diğer sistemlere ve cihazlara bağlanmasına izin vermeli miyiz?
• Ne tür bir siber güvenlik testi yapıyoruz ve hangi sıklıkta? Bu testlerde hangi ölçümleri alıyoruz ve sonuçlar hakkında ne yapıyoruz?

Sonuçta, başarılı akıllı şehir girişimleri dört ana unsur gerektirir:

1. Görünürlük (bu sistemlerde gerçekte neler olduğunu gördüğünüzden emin olmak için)
2. İstatistik verileri (riskleri, anormal sistemleri ve ağ davranışını tanımlamak için)
3. Temel sistemleri tehditlere karşı kontrol etmek, yönetmek ve gerekirse bölümlere ayırmak
4. Koordinasyon (güvenliğin sağlandığından emin olmak için tüm önemli bileşenler arasında)

Kaynak: WeForum

Bazıları tüm kentsel yönlerin dijitalleştirilmesine dayandığını iddia ederken, diğerleri kişisel veri toplamadaki artışın kentsel yaşam tarzlarını iyileştirmenin tek yöntemi olduğunu savunuyor. Bir kişinin “dijital cenneti” belki de başka bir kişinin kıyameti olabilir.

Peki tasarımcılar ve araştırmacılar bu gevşek tanımlanmış fütüristik manzarayı yaratmada ne gibi bir rol oynuyor?

Akıllı bir şehri başarılı kılan şey, bir yerin can damarını mükemmelleştirerek ve onu etkili teknolojiyle entegre ederek kurabilmektir. Akıllı şehirler ve onların ideallerinin geleceğimizde beklediğimizden daha erken oynadıklarını görebiliriz.

2018’de yayınlanan bir rapor, akıllı şehir pazarının önümüzdeki beş yıl içinde 2,57 trilyon dolara çıkacağını ön görüyor. Soru şu: Bu şehirler ölçeği distopyaya doğru yönlendirecek mi yoksa o çok istenen ütopya oluşumuna mı dönüşecek?

Beklentilerin Altında Kalan Akıllı Şehirler

Çok az sayıda akıllı bina ve akıllı şehir gerçekleştirilmiş olsa da, mevcut olanlar genellikle hırslı hedeflerinin altında kalıyorlar.

Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Songdo ve Masdar City‘yi çok fazla teknoloji merkezli ve birçok insan deneyimi faktörüne sahip olmayan iki popüler akıllı şehir olarak düşünebilir.

Sonuçta bunlar, geniş bir internet bant altyapısını ve okuryazarlığını geniş ölçüde genişleten iki şehir üretti ancak kentsel yaşam kalitesini iyileştirmenin diğer yönlerinde çok düşük bir başarı düzeyinde kaldı.

Barselona ise, Smart City 3.0 stratejisiyle çıtayı yükselttiği için teknoloji ve hümanizm arasında bir denge yaratmanın daha başarılı örneklerinden biri olarak gösteriliyor. Buradaki kritik nokta dünyadaki diğer bazı belediyelerin teşvik ettiği oldukça tartışmalı “veri toplama yöntemleri”nden ziyade vatandaşların alanını güçlendirmeye ağırlık vermektir.

Akıllı Şehirler İçin 4 Strateji

En büyük küresel mimari, tasarım ve planlama firmalarından biri olan Gensler’e bağlı bir araştırma ekibi akıllı şehirler tasarlamak için yönergeler geliştirmeye yoğun bir şekilde katılıyor.

Onların odak noktası, bir birey ölçeğinde yaşayanlar için şehir merkezlerini iyileştirmeye odaklanarak teknolojilerin ilerlemesi oldu.

Ekibin araştırmaları sonucunda teknolojiyi şehir yönetimiyle insan haklarına, sivil doğaya ve halkın cebine saygı duyacak şekilde entegre etmek için gereken unsurlar ortaya çıkarıldı. Firmanın yakın tarihli bir yayınında, Gensler’in Küresel Yaratıcı Dijital Deneyimler Lideri Hans Neubert:

“Akıllı şehir teknolojileri yakında hiçbir yere gitmeyecek. Erken deneyler bize bir şey öğrettiyse, bu teknolojilerin önceden belirlenmiş ve gerekli olan amaçlara yönlendirilmesi gerekir. Şehir vatandaşı onlardan somut bir yarar elde etmeli. Başka bir deyişle, akıllı şehirlerin insanlaştırılması gerekiyor.” Deneyimli uzman, akıllı şehirlerin kendilerinde yaşayanlara fayda sağlaması için uygulanabilecek dört stratejiyi açıklamaya devam ediyor:

• Akıllı park etme ve akıllı trafik sinyallerinin uygulanmasıyla işe gidiş geliş saatinde günde 15-30 dakikanın azaltılması
• Teletıp yeteneklerini artırarak ve gerçek zamanlı hava kalitesi bilgisi sağlayarak hastalığı % 8-15 azaltmak
• Gerçek zamanlı suç haritalama ve tahmini polislik stratejileriyle suçu % 30-40 azaltma
• Bina otomasyonu ve dinamik elektrik fiyatlandırması ile emisyonları % 10-15 azaltmak

Gelecek Nesiller İçin Yeni Bir Akıllı Şehir Modeli

Neubert’e göre, “Doğru yapıldığında, akıllı şehir teknolojileri vatandaş ve şehir arasında iki yönlü bir diyalog için bir platform sağlayabilir. Mimarlar bunun pratikte nasıl sınırlı bir ölçekte çalışabileceğini göstermek konusunda eşsiz bir konumdadır.” Bu çağda, dünya nüfusunun çoğunun kentsel alanlarda yaşadığı düşünüldüğünde, mimarlar gelecek nesiller için bu modeli geliştirme çağrısına cevap vermeli ve çalışmalı.

*Kaynak: “Smart Cities Paving the Way to a Smart Future”, ArchDaily